شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۰۳/۰۷/۱۳۹۹
جمعه، 30th ژانویه 2015
7:19 ب.ظ

شهروند نمونه

نویسنده ی مقاله
کاوه قادری

شهروند خوب بودن مستلزم داشتن شاخصه‌هایی است که در این مختصر به برخی از آنها اشاره می شود. در مورد تعریف عبارت ‘شهروند خوب’ اجماع زیادی در میان صاحبنظران وجود ندارد. توماس هابز و ژان ژاک روسو در آثار خود (لویاتان و قرارداد اجتماعی) یک سیستم حاکمیتی را خلق کرده‌اند که در آن هر یک از افراد جامعه باید به سهم خود و به نحوی در خدمت این سیستم باشند. هابز معتقد است که بشر ذاتا خودمدار است بدان معنا که بشر عمر خود را تماما صرف این می کند که خود را صرف خوشبختی خود می کند. حتی آنگاه که بشر وارد روابط و مناسبات اجتماعی می شود، هدفش نه ایجاد مناسبات پایدار برای داشتن جامعه‌ای بهتر بلکه منافع شخصی خود می باشد. هابز بر این باور است که بشر خودمحور است چرا که میلی سیری ناپذیر به قدرت دارد.

شهروند خوب کسی است که انسان خوبی باشد. این شاید آسانترین و دم دست ترین تعریفی باشد که بتوان به آن اشاره کرد. شاید نتوان برای تشخیص شاخصه‌های شهروند خوب حد و مرزی را متصور بود. رفتار و اخلاق فرد شاکله اصلی شخصیت شهروندان را شکل می دهند. در تعریفی عام تر شهروند خوب کسی است که رفتارش همسو با وجدان و عدالت اجتماعی باشد و همواره خود را برای آنچه که در پیرامونش روی می دهد مسئول بداند. حال به برخی از شاخصه‌های شهروند الگو و یا حداقل خوب اشاره می کنیم.

اولین و اساسی ترین شاخصه شهروند خوب میهن پرستی است. شهروند خوب عشقی راستین به میهن و همواره خود را موظف به پیگیری تحولات جامعه‌ی خود می داند. داشتن چنین شاخصه‌ای مستلزم تربیت و آموزش مناسب است. برای مثال اگر کودک تنها و تنها داستان های مربوط به خیانت را بشنود و در محیط خانواده و خویشاوندان به گفت و گوهای مربوط به در آوردن پول بادآورده گوش کند، نباید انتظار داشت میهن پرستی و سختکوشی در وی پرورش یابد. اگر کودکی همواره در معرض داستان ها و فیلم هایی با موضوع خیانت و بی وفایی در روابط زناشویی باشد چگونه باید انتظار داشت که این فرد خود در آینده انسانی صادق و وفادار باشد. صداقت، شرافت و عزت نفس ویژگی هایی هستند که باید آنها را آموزش داد.

شهروند خوب همواره منافع کشورش را بر منافع جامعه‌اش مقدم می داند و همواره تلاش دارد تا دین خود را در پیشبرد آرمانهای جامعه‌اش ادا کند. شجاعت شاخصه‌ی دیگری است که نه تنها بعد فیزیکی (شهامت دفاع از خود و دیگران) بلکه جنبه‌ی اخلاقی هم دارد: شجاعت گرفتن تصمیمات مهم در زندگی روزمره. باید به این شاخصه‌ها داشتن حس غرور نسبت به فرهنگ و سنت خود را نیز افزود. البته غروری که با مقداری تواضع همراه باشد تا منجر به شوونیسم نشود.

شهروند خوب ترحمی نسبت به قانون شکنان ندارد و به گونه‌ای رفتار می کند که قانون شکنان احساس کنند که نه تنها حکومت بلکه مردم نیز در برابر آنها هستند. برای مثال اگر فردی تخلف کرد و سایر افراد نسبت به او احساس ترحم کنند و حتی نیروی پلیس را دعوت به تساهل در برخورد با فرد قانون شکن کنند، قانون شکنی همه‌گیر خواهد.

کلام آخر

شوراهای شهر فی نفسه در راستای فراهم آوردن بستری برای آموزش و تربیت شهروندان الگو (یا حداقل خوب) طراحی شده‌اند و این همان چیزی است که غالبا از آن غافل می مانند و عموما به رتق و فتق امور جاری و روزمره مردم (در حوزه ساخت و ساز) می پردازند، چیزی که متاسفانه غالبا مورد اقبال مردم هم قرار می گیرد. توجه بیش از حد به رتق و فتق امور جاری مردم در واقع نوعی ترویج فرهنگ خود-بینی و خودگرایی در افراد است و اینجاست که ملاک شایستگی منتخبین نیز دچار دگرگونی می شود. مقوله انتخاب شهروند نمونه در ایران چند سالی است که دنبال می شود. نخستین جشنواره انتخاب شهروند نمونه پایتخت در سال 1390 برگزار شد و در سالهای اخیر در بسیاری از کلان شهرهای دیگر نیز برگزار شده است. البته در اکثر شهرها در حوزه‌های مختلف همچون زیباسازی فضای شهری، اصناف، فرهنگی، هنری، فولکلور، ورزشی، و امور خیریه اقدام به انتخاب شهروند نمونه کرده‌اند. البته شیوه انتخاب و سازوکار آن نیز خود بحث جدایی است که در این مختصر نمی گنجد. یکی از دم دست ترین راهکارهای آموزش شهروندی تجلیل و تکریم افرادی در قالب انتخاب شهروند نمونه است که خود این اقدام به نوعی آموزش فرهنگ تکریم و احترام است.

کد خبر: 12602


یک دیدگاه

  • عمر
    عمر: 6-13-2015 . 5:30 ب.ظ :

    سلام
    برادر گرامی هابز و روسو نظریه پردازان قرن 16 و 18 میلادی اند و نسخه های آنها مخصوصا در رابطه با حکومت و سیاست بسیار قدیمی و برای جامعه پانصد سال قبل هم بدرنخور و ناکارآمد بود ..نمونه اش همین نظریات جنگ های اول و دوم جهانی را پدید آوردند و میلیونها را نفر را قربانی نژاد پرستی و وطن پرستی کردند …این نسخه ها در اروپا کاملا منسوخ است و فقط در کتابها جهت اطلاعات نوشته می شود اما در عمل استفاده نمی شود ….

    پاسخ دهید