شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۰۵/۰۷/۱۳۹۹
شنبه، 9th می 2015
10:18 ب.ظ

برای روز آزادی مطبوعات

نویسنده ی مقاله
زاهد شریف پور

     کنش متقابل میان انسان ها اصلی ترین مشخصۀ ارتباط در دنیای مدرن است. در دوره‌های ماقبل تاریخ، ارتباطات جنبه ی دیداری و شنیداری داشت و صرفاً چهره به چهره بود. اما به مرور زمان و اختراع خط و کتابت و بعد ها با ورود رادیو و تلویزیون ارتباطات میان انسان ها شکل دیگری به خود گرفت. امروزه نیز با ورود نسل جدید وسایل ارتباط جمعی و ورود شبکه های اینترنتی، کنش متقابل میان انسان ها با شکستن مرزهای جغرافیایی به کلی دگرگون شده است. اینکه در یک مکان خاص نشسته ایم و از دور دست ترین اتفاقات روی این کرۀ خاکی و فراتر از آن باخبریم به مدد همین وسایل ارتباط جمعی است. همچنین رسانه ها و وسایل ارتباطی در کنار خانواده، مدرسه و گروه های همسالان به عنوان یکی از عوامل اصلی و اساسی در اجتماعی شدن شناخته شده اند.

     با گذشت زمان و ورود مسائل مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و همچنین ورود مباحثی همچون آزادی، حقوق بشر و… به زندگی روزمرۀ مردم، جایی برای پای نشریات  و روزنامه ها نیز باز شد تا علاقمندان به این مباحث بتوانند علایق خود را از این طریق پیگیری کنند. دیری نگذشت که روزنامه ها، نشریات و مجلات و مطالعۀ مطالب منتشره در آن بخشی از زندگی روزمرۀ مردم را به خود اختصاص دادند. در ایران نیز با گذشت نزدیک به دو قرن از چاپ اولین نشریه تا به امروز که روزنامه نگاری و ارتباطات به عنوان یک رشته های آکادمیک در سطوح بالای علمی به رسمیت شناخته شده است، اما مسائل و مشکلات خاص این حوزه کماکان به قوت خود باقی است. پس از انقلاب و به فراخور وجود دولت های مختلف از جناحین، شاهد وجود روزنامه ها و نشریات مختلف، با تیراژ بالا در سطح ملی، منطقه ای و استانی بوده ایم. پس از دوم خرداد 76  و بنا بر اصل توسعۀ سیاسی به عنوان مهم ترین شعار دولت وقت شاهد رشد چشمگیر چاپ و تکثیر روزنامه هایی با تیراژ میلیونی بودیم. این امر اما بنا به دلایلی که مجال ذکر آن نیست ادامه نیافت و پس از مدتی متوقف و حتی می توان گفت به دورۀ رکود رسید. 

     در بیان اهمیت و کارویژۀ مطبوعات همین بس که آن را پس از رضایت عامه، حاکمیت ملی و برابری، رکن چهارم دموکراسی نامیده اند و این اهمیت تا جایی پیش رفت که یک روز ( سوم مه) در سال را به این مهم اختصاص داده و نامگذاری کرده اند. باید در نظر داشت که نشر افکار و عقاید جزو حقوق اولیه و در عین حال اساسی هر انسانی است به همین سبب بازتاب و تشریح مسائل و انعکاس آنها جز در سایۀ وجود مطبوعات و وسایل ارتباط جمعی ممکن و میسر نخواهد بود. این امر به نوبۀ خود جهت دهی به افکار و اندیشه ها، توسعۀ فکری و عقلی و ورود مردمان جامعه به صحنه اصلی بازی را به دنبال خواهد داشت اما لازمۀ این امر گردش آزاد اطلاعات، حضور نشریات و مطبوعات آزاد و منتقد در سایۀ قوانین جامع، وجود دولت پاسخگو و مسئولین دارای سعۀ صدر می باشد. از سوی دیگر هر فردی برای بیان اندیشه، افکار و عقاید خود دو راه پیش روی خود می بیند: گفتن و نوشتن.  دولت ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند چرا که برای بیان سیاست های خود و پذیرش آنها از جانب مردم نیازمند یک وسیلۀ ارتباطی نوشتاری یا گفتاری همچون رادیو، تلویزیون و یا سایر مطبوعات هستند که این مهم البته امری دوسویه بوده و در واقع رسانه ها بایستی زبان گویای جامعه و ابزاری برای بیان افکار عمومی تبدیل شوند.

     بحث مهم و اساسی در این میان استقلال و آزادی مطبوعات و وسایل ارتباطی است. یک وسیلۀ ارتباطی تنها در صورتی می تواند از عهدۀ نقش خود در مسیر اجرای دموکراسی برآید که از استقلالی ولو نسبی و در چارچوب قانون برخوردار باشد. تاریخ به خوبی بیانگر این نکته است که به دنبال جلوگیری از بیان اندیشه و نقد سازندۀ افراد دلسوز و جلوگیری از ابراز عقیده همیشه دوره ای از رکود و خمود را در زمینۀ فکر و ذهن به دنبال داشته است. نبود آزادی مطبوعات و مطبوعات آزاد موجبات بی خبری و غفلت طرفین – دولت و ملت- را به دنبال داشته است. چه بسا این بی خبری آسودگی خاطر عده ای قلیل را با خود به همراه داشته است و فرصت ریشه دواندن فساد را به آنان داده است و در پایان خواهد شد آنچه که نباید می شد. کما آنکه نمونۀ آن را در چند سال اخیر به وفور دیده و شنیده ایم. سوی دیگر قضیه انصاف صاحبان نشریه و قلم است و در هر حال و تحت هر شرایطی نباید جانب انصاف را له یا علیه طرف دیگر رها کند.

     در پایان این نوشتار باید به این گفتۀ “بنژامن کنستان” اکتفا کرد که می گوید: “حقیقت این است که آزادی – ازجمله آزادی مطبوعات – آرامش را در جان و خِرَد را در ذهن آدمیان می گسترد تا بی هیچ نگرانی از این گوهر گران بها بهره برند.”

 

 

کد خبر: 14029