شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۰۲/۰۸/۱۳۹۸
شنبه، ۱۶ام خرداد ۱۳۹۴
۱۱:۱۵ ب.ظ
گفتگو با اسعد داوری

یک عمر تلاش برای زنده نگه داشتن موسیقی فولکلور سقز

اهمیت و جایگاه فولکلور و میراثی که از گذشتگان برجای مانده است برهمگان روشن است و کسانی هم که در این وادی گام برداشته و به نحوی در انتقال آن به نسل های بعدی تلاش می کنند، دست به کاری بس سترگ و بسیار دشوار زده اند و در اغلب مواقع هم گمنام مانده اند.

بی شک یکی از تاثیرگذارترین افرادی که در حوزه ثبت و نشر آثار فولکلور فعالیت داشته، اسعد داوری است. فردی که به‌ گفته ی خودش از سال 1358 در این وادی گام نهاده است و با آنکه گنجینه ای از آثار مختلف را گردآوری کرده اما آنچنان که باید، مورد توجه قرار نگرفته است.

فرصتی دست داد تا پای صحبت های او بنشینم و نگاهی به زندگی و کارهایش بندازیم.خود را اینگونه معرفی می کند:

“اسعد داوری هستم. در تاریخ  5/2/1342 در روستای “ده‌ره‌ زیارت سه‌رۆ”، از توابع بخش سرشیو به دنیا آمدم. از همان کودکی ذوق هنری داشتم. در نوجوانی به f332b3fbce2e4e1e0cb3408b990c91faa496dc6061e8cdf27988c8773ce2c35cجمع آوری دستگاه‌های ضبط صوت و نوارهای کاست می پرداختم و از سال 1358  به صورت جدی به جمع آوری آثار موسیقایی پرداختم. در ابتدا جلوی بانک ملی دکه ای داشتم که در آن به فروش نوار کاست می پرداختم. بعدها هم به پشت قازاخانه و سپس به پاساژ وزیری رفتم. اولین کاری که توسط من ضبط شد اثر “عمر که‌چه‌ل مینانی” بود که اهل روستای که‌چه‌ل مینان بود.”  

از نحوه ی فروش آثار ضبط شده می پرسیم، می گوید:

“قبل از پخش یک اثر جدیدافرادی که مایل به خرید نوار کاست بودند را نام نویسی کرده و گاهی مبلغی هم به عنوان بیعانه دریافت می کردیم در نتیجه تیراژ یک اثر کاملا منوط به مطالبه مردم بود. رابطه بین هنرمند و مردم یک رابطه مستقیم بود و در واقع این مردم بودند که تعیین می کردند که چه آثاری روانه بازار شوند.” 

درباره ی آثاری که گرد آوری کرده می گوید:

“بخش اعظمی از آثار سید محمد صفایی و سید ابراهیم اسماعیل زاده (سقزی) را من ضبط کردم. حتی آثاری از سید ابراهیم سقزی و برخی دیگر هنرمندان را در اختیار دارم که هنوز در هیچ جایی منتشر نشده‌اند. 

از فضایی که بر کار حکم فرما بود می پرسیم و فضا را اینگونه توصیف می کند:

“ضبط آثار عمدتا در فضایی غیر از استریو، یعنی در منزل شخصی خودم و در محیطی ساده و بدون هیچ تغییری در فضای زندگی روزمره انجام می گرفت. فرآیند ضبط هم غالبا این گونه بود که از گروه موسیقی و خواننده دعوت می کردم و تمامی مخارج آن را بر عهده می گرفتم. البته این کار برای برخی از خوانندگان تبلیغ خوبی بود. پس از ضبط از افرادی که نوار را می خواستند بیعانه‌ای دریافت کرده (20 یا 30 تومان) و اسم هایشان را می نوشتیم و سپس اقدام به تکثیر آن در تیراژ بالا می کردیم. 

فرآیند ضبط گاهی تنها دو سه‌ ساعت و بعضی اوقات ساعتها به طول می انجامید. یادم می آید یک شب ما 150 دقیقه (دو کاست و یک نصف کاست) را از مرحوم حسن کاکه‌ سیاوی ضبط کردیم، در حالی که ایشان هنوز هم انرژی لازم برای  ادامه دادن را داشتند.”

داوری نظرش را درباره ی فولکور و به طور مشخص فولکولور سقز، این گونه بیان می کند:

“به نظر من فولکلور آن چیزی است که در روستا تولید می شود و ما در شهر صرفا به ثبت و ضبط آن می پردازیم. به باور من خواستگاه اصلی فولکلور چه از نظر متن و چه از نظر آهنگ روستاست. فولکلور چیزی است که در واقع نه می توان برایش ترانه سرا متصور شد و نه آهنگ ساز.”

“از آنجاییکه سقز به لحاظ جغرافیایی یک شاهراه محسوب می شود می توان گفت فولکلور سقز ترکیبی است از موسیقی فولکلور موکریان سه‌رشیو و هه‌وشار و گه‌ورک و تیله‌کۆ.با در نظر داشتن اینکه موسیقی فولکلور کردی به طور کل از دو منبع طبیعت و زندگی کشاورزی و دامداری الهام می گیرد و اینها در واقع اساس و مبنای شکل گیری فولکلور هستند. اما آن چیزی که اتفاق نیافتاد این بود که رویدادها و تحولات هیچ گاه راه خود را به فولکلور منطقه سقز باز نکردند. چراکه مطالبه بیشتر مردم آهنگ های شاد است.برای مثال یک بار کاک احمد سرایی کاستی از حسن میراوایی ضبط کرد که هنگام انتشار از پرفروش ترین کارهایی بود که تا کنون روانه بازار شده است.

بر اساس سلیقه ی مشتریان در منطقه‌ ما بیشتر آهنگ ها سه‌وزه، بارانه‌، لاوژه رایج است. حه‌یران در منطقه ما کم است و بیشتر در منطقه موکریان و دشت هه‌ولێر رایج است. هۆره بیشتر در مناطق کرمانشاه و ایلام و حتی دیواندره هم رایج است.”

در ادامه ی سخنانش اضافه می کند:

“از کسانی که مردم آن ها را به واسطه آهنگ های غمگین و سوزناکشان می شناختند می توان به حسن کاکه‌ سیاوی محمد کیله شینی و حسین خالدار اشاره کرد. زمانی برادران سیری (عه‌لی و عه‌وڵا) گۆرانی عاره‌ق عاره‌قه را خواندند و اکثر مردم آنها را بی محتوا می پنداشتند، اما امروز اکثر هنرمندان این آهنگ را در مجالس می خوانند و کسی هم آنها را به سخره نمی گیرد.”

از همکارانش در این عرصه سوال می کنم، می گوید:

“آثاری از سید محمد صفایی را با همکاری احمد سرایی (استریو غریب بوکان) ضبط کرده‌ام. همچنین با دیگر همکارم آقای قادر رسولی از مهاباد کارهای مشترکی از ضبط آثار هنرمندان داریم.”  

رابطه اش را با فناوری جویا می شویم:50f030b58dd5b992bf5c79c6c7211d545bd82d8a8aeef895653e9de46a3263c8

“به نظر من همگام با مدرن شدن جامعه و ورود فناوری روز دیگر انسانها نتوانستند از موسیقی لذت ببرند. چرا که در زمان قدیم یک نوار کاست حداکثر 10 الی پانزده آهنگ را در خود جای می داد. اما امروز می بینیم که شما در یک دی وی دی و یا یک حافظه جانبی می توانید صدها آهنگ را بگنجانید ولی هیچ گاه از آنها لذت نمی برید چرا که سهل الوصول بودن دسترسی به آهنگ کاری کرده که شما مدام در فکر تغییر آن باشید بی آنکه از آن لذت ببرید. علاوه بر این به نظر من فلش و رم و سی دی بزرگترین ضربه را به پیکر موسیقی کردی وارد نموده است. نبود قانون کپی رایت نیز خود مزید بر علت است. یک خواننده برای تهیه یک آلبوم هزینه زیادی را متحمل می شود اما فرد با خرید یک حافظه جانبی می تواند صد ها آلبوم را داشته باشد.”

داوری سخنانش را اینگونه به پایان می برد:

“ما زیر نظر صنف لوازم خانگی کار می کنیم و این خود نشان می دهد که دیدگاه نسبت به موسیقی اصلا یک دیدگاه فرهنگی نیست ما باید یک اتحادیه داشته باشیم که زیر نظر وزارت ارشاد فعالیت کند.

به نظر من هیچ کسی نمی تواند آنگونه که من این کار را ادامه دادم در این کار دوام بیاورد. ما قبلا استریو نه‌که‌رۆز با مدیریت برادران فریدونی، کلبه آهنگ با مدیریت مرحوم رسول بهرامی را داشتیم که هیچ کدام نتوانستند دوام بیاورند. 

من تا سال 1373 به صورت فعال به ضبط آثار موسیقی مشغول بوده‌ام. 

تاکنون چندین اثر از هنرمندان کرستان عراق را هم ضبط کرده‌ام از جمله کمال شیدا که اهل خانقین بود و کامران عمر و عطا چاوشین و … که بعضی از این آثار را هنوز منتشر نکرده‌ام. 

چند اثر از سید ابراهیم و چند اثر از سید محمد صفایی و حسن کاکه‌ سیاوی (با همراهی زنده یاد استاد قاڵه‌ مه‌ڕه‌)، عطا چاوشین، و ئومید نه‌ی دارم  که هنوز منتشر نشده اند.  بدیهی است در صورتی که اشخاص حقیقی و حقوقی بخواهند که حق رایت این آثار ماندگار را بخرند، آنها را منتشر خواهم کرد.”

کد خبر: 14380




    مطالب مرتبط:


۲۱ دیدگاه