شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۰۶/۰۱/۱۳۹۸
یکشنبه، ۸ام آذر ۱۳۹۴
۱۲:۳۵ ق.ظ
به مناسبت روز جهانی منع خشونت علیه زنان

برنامه های بهزیستی برای کاهش خشونت علیه زنان

نویسنده ی مقاله
رحمان حکیمی - رئیس بهزیستی سقز

در روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان(۲۵ نوامبر هر سال معادل چهارم یا پنجم آذر)

مقدمه:

در هر جامعه ای برای پاسخگویی به نیازهای مردم و حل یا کاهش مشکلات آنها تمهیداتی اتخاذ و برنامه هایی تدوین و اجرا می شود. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. گرچه این برنامه ها می تواند حسب شرایط مختلف موجود در کشور ها متفاوت باشد، اما آنچه که مهم می باشد این است، که بتوان مسایل و راهکارهای مناسب، شناخته و اجرا شوند. یکی از این برنامه ها در جمهوری اسلامی ایران “برنامه اورژانس اجتماعی” می باشد که حاصل فعالیت چند ساله سازمان بهزیستی کشور است. این برنامه که بر اساس بند ب تبصره 15 قانون بودجه سال 86 کل کشور شکل گرفته، تلفیقی از مداخله در بحران، فردی، خانوادگی و اجتماعی( مرکز اورژانس اجتماعی)، خط تلفن اورژانس اجتماعی( 123 )، تیم سیار اورژانس اجتماعی( خدمات اجتماعی سیار) و پایگاه اورژانس اجتماعی (پایگاه خدمات اجتماعی) است، که در مرحله اول با هدف توانمندسازی اجتماع محور در سکونت-گاههای غیر رسمی تدوین شده بود، که هر کدام دستورالعمل مستقل دارند و برنامه های اجرایی مشخصی را با همکاری هم دنبال می کنند. در این برنامه ویژگی مهم ارائه خدمات اجتماعی یعنی : “تخصصی بودن”، “به موقع بودن” و “در دسترس بودن” مدنظر قرار گرفته است، تا از این طریق ارائه خدمات اجتماعی به مردم در سازمان بهزیستی کشور “محدود به زمان و مکان” نگردد و “رویکرد فعال” جایگزین رویکرد غیر فعال شود و “اجتماع (جامعه) محوری” در برنامه ها عملیاتی شود. این برنامه استفاده بهینه از منابع مادی و معنوی (نیروی انسانی)،کاهش دیوان سالاری اداری ، تجمیع خدمات، هماهنگی بین واحدها، جامعیت ، فراگیری و …. را در پی دارد.

این برنامه قصد دارد تا “مداخلات روانی – اجتماعی” را قبل “از مداخلات قضایی و انتظامی” و حتی در کنار این نوع مداخلات جایگزین کند که این مسئله در “پیشگیری از وقوع جرم” و” قضازدائی” نیز نقش مهمی ایفا می کند. “شناسایی آسیب های اجتماعی شایع و در حال شیوع” بصورت کشوری و منطقه ای و محلی نیز از طریق این برنامه صورت می پذیرفت. در واقع این نوع مداخلات تاثیرگذاری “تئوری بر چسب” را به حداقل خواهد رساند تا زمینه ای برای توانمندسازی افراد در معرض آسیب و آسیب دیده اجتماعی و بازگشت آنها به زندگی سالم باشد.

یکی از مسائل و آسیب های مهم جامعه امروزی ما، متأسفانه خشونت و از جمله آن خشونت خانگی علیه زنان است. این نوع خشونت با دامنه ای از؛ اذیت، آزار جسمی – روحی و جنسی، یکی از دلایل مهم و اولیه در سستی بنیان خانواده است. متداولترین شکل خشونت با همراهی دامنه های مذکور نمودی از اشکال فیزیکی(ضرب و شتم، کتک کاری) کلامی(تحقیر، فحش و ناسزا و استفاد از القاب و الفاظ زشت) و غیرکلامی(بی محل کردن، ممانعت از تحصیل و شغل، بی توجه بودن نسبت به نیازهای عاطفی، ارتباطی، روانی و مالی خانواده و …)دارد.

برنامه اورژانس اجتماعی در خشونت خانگی علیه زنان بر گروههای هدف؛ همسران آزاردیده، زنان و دختران در معرض آسیب و یا آسیب دیده اجتماعی و دختران فراری از منزل، تمرکز یافته است. کارشناسان مرکز مداخله در بحران واحد اورژانس اجتماعی با انجام مداخلات روانی- اجتماعی تلاش دراند، تا از بروز و گسترش دامنه آسیب اجتماعی و خانوادگی خشونت جلوگیری نمایند.

متأسفانه موارد خشونت علیه زنان بدلایل مختلف از جمله؛ فقر فرهنگی، فقر اقتصادی، عدم یادگیری مهارتهای ارتباطی و زناشویی، اعتیاد و …، رو به افزایش است. شاید در این میان بتوان ردپای اعتیاد را عیان تر دید، ردپایی که گاهاً بی ارتباط با اکثر مشکلات و معظلات اجتماعی همچون؛ دزدی و سرقت، تصادفات، قتل، طلاق نیست. امروز متأسفانه با تغییر در الگوهای تولید، انتقال و مصرف موادمخدر و صدالبته شیوع روزافزون مصرف مواد مخدر صنعتی همچون شیشه در میان مردان، بدلیل خاصیت تحریک پذیری بالای این ماده مخدر شاهد تعداد بیشتری از خشونت های خانگی خصوصاً علیه زنان و فرزندان هستیم. در همین ارتباط با توجه به ارتباط مستقیم و یا غیرمستقیم اکثر پرونده های قضایی با معضل اعتیاد به مواد مخدر، متأسفانه قسمتی از پرونده های طلاق نیز ارتباط مستقیمی با خشونت خانگی و معضل اعتیاد دارند. براساس مطالعه پرونده های سه سال اخیر ارجاعی از مراجع قضایی و انتظامی در خصوص زوجین(مشاجره، نزاع خانوادگی و طلاق)، که بمنظور مشاوره و ایجاد سازش به کارشناسان واحد اورژانس اجتماعی ارجاع داده شده اند، متأسفانه در 20% پرونده ها خشونت علیه زنان نیز صورت گرفته است.

بخش های اورژانس اجتماعی:

1- مرکز مداخله در بحرانهای فردی، خانو ادگی و اجتماعی (مرکز اورژانس اجتماعی).

2- پایگاه خدمات اجتماعی.

3- خط تلفن اورژانس اجتماعی(یک ، دو، سه / 1-2-3).

4- خدمات سیار اورژانس اجتماعی.

اصول اورژانس اجتماعی :

– حذف آسیب های اجتماعی ممکن نیست اما با برنامه ریزی مناسب می توان آن را کنترل کرد.

– به دلیل ماهیت فرابخشی آسیب های اجتماعی، در اجرای این برنامه همکاری های درون سازمانی و برون سازمانی نقش بسزایی دارد.

– کار تیمی در این برنامه بسیار مهم است.

– به فرد، خانواده و جامعه توجه می شود.

– برنامه و مداخله باید با رویکرد علمی باشد.

– مسئله یابی بموقع، فعال بودن و پاسخگو بودن در این برنامه مهم است.

– به توانمندسازی اجتماع محور با رویکرد منطقه ای و محلی توجه می شود.

– فراگیر بوده و جامعیت دارد.

– زمینه مشارکت سازمان های مردم نهاد(نهادهای مدنی) فراهم می شود.

اهداف:

– کنترل و کاهش بحران های فردی ، خانوادگی و اجتماعی.

– در دسترس قرار دادن خدمات تخصصی و اورژانسی سازمان بهزیستی به آحاد جامعه.

– ارتقاء توانمندیهای افراد در معرض آسیب و آسیب دیده اجتماعی، جهت مقابله با مسائل اجتماعی در شرایط بحرانی از طریق ارائه خدمات تخصصی و به موقع.

– ایجاد زمینه مشارکت مردم و سازمانهای غیر دولتی.

– جایگزینی مداخلات روانی اجتماعی قبل از مداخلات قضائی انتظامی.

– انجام مداخلات روانی اجتماعی در کنار مداخلات قضائی.

– قضازدائی و پیشگیری از جرم.

گروههای هدف :

– زوجین متقاضی طلاق و افراد دارای اختلاف خانوادگی حاد.

– زنان و دختران در معرض آسیب اجتماعی یا آسیب دیده اجتماعی.

– افرادی که قصد خودکشی دارند یا اقدام به خودکشی کرده اند.

– کودکان خیابانی و کار.

– همسران آزار دیده.

– کودکان آزار دیده.

– مبتلایان به اختلال هویت جنسی.

– دختران و پسران فراری از منزل.

– سالمندان و معلولین آزار دیده.

– سایر افراد در کلیه سنین که در شرایط بحرانی ویژه قرار دارند.

اقدامات اجرایی:

اقدامات اجرایی شامل پذیرش، خدمات تخصصی ، ترخیص و پیگیری پس از ترخیص می باشد.

1- پذیرش:

الف- خود معرف:

ب- ارجاعی:

توسط(خط اورژانس اجتماعی 123- خدمات سیار اورژانس اجتماعی- مراکز تحت نظارت بهزیستی- مراجع قضایی- نیروی انتظامی- سایر نهادهای دولتی و غیردولتی).

2- خدمات تخصصی:

شامل: خدمات مددکاری، روان شناسی، تربیتی، حقوقی، فرهنگی آموزشی.

تبصره: ارائه خدمات به دو صورت سرپایی و یا نگهداری(قرنطینه) ارائه می گردد.

پذیرش و نگهداری موقت سالمندان، بیماران روانی مزمن و معتادین به دلیل عدم وجود امکانات پزشکی و عدم امکان ارائه خدمات درمانی، دارویی و تخصصی در قسمت قرنطینه اورژانس اجتماعی اداره بهزیستی شهرستان سقز امکان پذیر نمی باشد.

3- ترخیص:

باتوجه به شرایط مراجعین و خدمات ارائه شده ترخیص مناسب صورت می گیرد:

1- بازگشت به خانواده به عنوان مهمترین هدف این مراکز می باشد.

2- ارجاع به مراکز زیر مجموعه امور آسیب دیدگان اجتماعی با توجه و شرایط مراجع ( مراکز خانه سلامت ، بازپروری زنان آسیب دیده اجتماعی و … ).

3- سایر مراکز مرتبط سازمان بهزیستی.

4- ارجاع به سایر سازمانها ونهادهای حمایتی ذیربط.

4- پیگیری پس از ترخیص

مددکار اجتماعی مرکز موظف است پس از ترخیص پیگیری لازم را به طرق علمی و مصوب انجام دهد.

– در پایان یادآور می شود نحوه عملکرد و ارائه خدمات تخصصی و ارتباط این اجزاء بر طبق دستورالعمل اجرائی ابلاغی به مراکز استانها صورت می-گیرد. البته خدمات تخصصی اورژانس اجتماعی(123) در هرشهرستان بصورت کامل منوط به وجود نیروی انسانی تخصصی و کامل، امکانات و فضای اداری- نگهداری(قرنطینه)، لازم و همچنین همکاری نزدیک سایر فوریتهای انتظامی(110)، پزشکی(115) و آتش نشانی(125) می¬باشد.کد خبر: 16750