شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۲۲/۰۷/۱۳۹۸
یکشنبه، ۱ام فروردین ۱۳۹۵
۲:۵۳ ب.ظ

نگاهی به کتاب “وانه ی کوردی”

نویسنده ی مقاله
فرهاد محمدجانی

کتاب وانه ی کوردی با ظاهر و محتوایی متفاوت اسفند ۹۴برای دومین بار به چاپ رسید.این کتاب که برای دانش آموزان کلاسهای ۸،۷ و ۹ تالیف شده است حاصل تغییرات صورت گرفته ی بعد از انتخابات ریاست جمهوری بود و تا حدی می توات اذعان کرد که تولدش را از بیانیه ی روحانی (بند چهارم و پنجم) وام گرفته است. کتاب وانه ی کوردی سال گذشته برای اولین بار وارد مدارس سقز شد تا تابوی آموزش زبان مادری به شیوه ی رسمی در ایران شکسته شود. علی رغم بعضی از ایرادات به این کتاب در چاپ اول، باید این مطلب را فراموش نکنیم که پس از تایید تالیف چنین کتابی از سوی مسئولین چند تن از دبیران سطح شهر سقز با تشکیل گروهی اصول و قواعدی را برای چاپ کتاب وانه ی کوردی آماده کردند که تا حد زیادی با کتابهای آموزش خواندن و نوشتن کوردی که قبلا چاپ شده متفاوت است.

۱-اگر کتابهای آموزشی خواندن و نوشتن زبان کوردی را که بعضا توسط افراد گوناگون در مناطق کردنشین چاپ شده است را دیده باشید به وضوح می بینیم که اصل و پایه ی یادگیری را فقط املای کلمات و آموزش نوشتن کوردی بنا گذاشته اند وگاهی در بخشهایی نیز اشاراتی به دستور زبان کرده اند و محتوای اصلی که همان متنهای آموزشی و متنهای ادبی است را بکار نبرده اند و بیشتر روی تک بیتها و شعرها مانور داده اند، شاید دلیل اصلی این نقصان نیزمشخص نبودن سطح سن مخاطبان باشد بطوریکه بیشتر این کتابها تنها آموزش نحوه ی نوشتن و خواندن کردی را برای همه سنین ملاک قرار داده اند.

۲-در وانه ی کوردی با توجه به اینکه هدف از تالیف این کتاب، آموزش زبان کوردی در مقطع راهنمایی است نحوه ی تدوین کتاب ادبیات فارسی ملاک قرار گرفته تا کمبود متنها و تمرینهای آخر هر درس را در کتاب کوردی جبران نمایند که البته کاری به جا و درست است به هرحال برای تدوین کتابهای درسی شورایی متشکل از چندین متخصص و روانشناس و کارشناس علوم تربیتی تشکیل می شود تا سیاستگذاری تدوین یک کتاب را بنا نهند بطوریکه این شورا در مورد تصویرهای بکار گرفته در کتاب(از لحاظ زیبایی و همخوانی با مطالب آموزشی) و زیبایی طرح جلد و صفحه آرایی اظهار نظر می کنند بنابراین با توجه به نبود هیچ نوع پتانسیلی از نظر مالی تمامی موارد فوق در کتاب وانه ی کوردی فقط با اظهار نظر معلمان تدوین کننده تهیه شده است که امیدواریم آموزش و پرورش برای این خلا عدم امکانات نیز بتواند گامی بردارد تا بر هم بر کیفیت چاپ افزوده شود وهم از نظر کارشناسان آموزشی و تربیتی نیز استفاده گردد.

۳-در وانه ی کوردی حجم کم مطالب برای هر کدام از پایه ها کاملا محسوس است بطوریکه ۱۶ صفحه از کتاب برای پایه ی ۷م ۲۴ صفحه برای پایه ی ۸م و ۱۷ صفحه سهم پایه ی ۹م می باشد که باتوجه به اینکه اصولا این کتاب ضمیمه ی کتاب فارسی است و تدوین و تالیف این کتاب هم برمبنای تدوین ضمیمه ای برای کتاب فارسی است می توان با اغماض با این قضیه برخورد کرد اما به هر حال با توجه به تعداد ساعتهای درسی شاید بازنگری در این قضیه به افزایش بار آموزشی این کتاب کمک نماید.

۴-اگر نگاهی به محتوای این کتاب بیندازیم کتاب وانه ی کوردی با معرفی شاعران و نویسندگانی همچون رفیق صابر،ژیلا حسینی، لطیف هلمت، فریدون مشیری، عبداله پشیو، پیره میرد، ماموستا هه ژار، مستوره اردلان، ماموستا حقیقی ، مولوی، کاکه مه می بوتانی و قانع خلا نا آشنایی مردم غیر علاقمند به ادبیات و بخصوص نوجوانان  را می خواهد جبران نماید که این کار با توجه به رسالت تدوین آن کاری به جا و شایسته است و از این لحاظ قدم بزرگی برداشته است هر چند که به نظر می رسد در دسته بندی و انتخاب شعرها و متون ادبی سلیقه ی تهیه کننده گان حرف اول را می زند به هر حال با توجه به تعدد شاعران کورد،  می شد از آثار دیگر شاعران و نویسندگان هم در کتاب استفاده کرد کما اینکه اصلا اشاره ای به حماسه ها و بیتهای کوردی نشده است که این موضوع به نحوی می توانست در چهار چوب این کتاب بگنجد.به هر حال از کتاب تحفه ی مظفریه برای پوشش این خلا می توانستند استفاده نمایند یا به صورت فهرست وار از بیتها و حماسه ها می شد اسم برد.

از دیگر نکات قابل توجه این کتاب استفاده از متون نگارندگان کتاب وانه ی کوردی است بطوریکه علی رغم احترام به این دوستان بزرگوار و ارج نهادن به زحمتهایشان مخاطب احساس می کند که نگارندگان با درج اسامیشان در جهت معرفی خود برآمده اند که این امر با هدف اصلی که همان آموزش است مقداری مغایرت دارد و لازم است که در تجدید چاپهای بعدی کتاب در این مورد بازنگری صورت بگیرد. به هر حال همگی ما به این موضوع واقفیم که آثار ادبی تولید شده از فیلتری دقیق و علمی خارج نمی گردد و به قول معروف سره از ناسره تشخیص داده نمی شود اما این دلیلی محکم و قابل استناد برای استفاده ی از متون تالیف کننده گان نیست. البته ناگفته نماند که ترجمه ها به جا و دقیق بوده ولی پرسش اینجاست که آیا آثار دیگر نویسندگان و شاعران حال حاضرنمی توانست در کتاب وانه ی مورد استفاده قرار بگیرد؟

۵-در کتابهایی (صرفا منظور کتاب ادبیات است)که مورد استفاده ی دانش آموزان قرارمی گیرد علی رغم در نظر گرفتن بار ادبی برای انتقال ادبیات به دانش آموز بار تربیتی نیز باید لحاظ شود یعنی انتخاب متنها باید به گونه ای باشد که دانش آموزان با مسائلی همچون آزادگی، آزادی، درستی، عشق به همنوع و تمام خصایص نیک آشنا گردند که در کتاب مورد بحث این موضوع تا حد زیادی رعایت شده و از این نظر با توجه به پتانسیلهای موجود عملکرد مثبتی داشته است.

بخشهایی همچون رنگ آمیزی و نقاشیهای هر درس به نظر من مخاطب جذاب است اما مهم اینجاست که برای دانش آموزان چقدر عینی و گیرا باشد تا بگونه ای بتواند با کتاب انس بگیرد و درصدد فراگیری آن برآید و همچنین لازم است که آموزش و پرورش فرایندی برای ارزشیابی و تاثیر این ارزشیابی در کارنامه ی دانش آموزان تعریف نماید تا این کتاب هم همچون دیگر کتابهای درسی جدی گرفته شود.

علارغم تمامی مباحث مطرح شده بحث آموزش نوشتن با رینووس به درستی به کار گرفته شده و برای نمونه نحوه ی “حذف همزه” نیز گنجانده شده که تا به حال در کتابهای دیگر مشاهده نشده که از این منظر اتفاق خوبی است و همه ی علاقمندان به زبان کوردی می توانند برای یادگیری صحیح زبان کوردی(نوشتاری ) به عنوان یک منبع مطمئن به آن مراجعه نمایند؛ همچنین پرسشها و تمرینهای آخر هر درس نیز بخوبی تنظیم گردیده و در واقع ارزیابی صحیحی است از میزان یادگیری مخاطب.

در پایان ضمن تبریک به همه ی فعالان فرهنگی ادبی و تشکر از تالیف کنندگان کتاب وانه ی کوردی  بابت این اتفاق میمون و خجسته، لازم است به عرض برسانم که فارغ از برخی ایرادات وارد شده، این کتاب حاصل زحمات بدون چشم داشت چند تن از معلمین سقزی است و هدف از این نوشتار رفع کم و کاستیهایی است که قطعا همگی ما واقفیم از نبود امکانات نشآت می گیرد اما گفتن و نوشتن از دریچه ی نقد الزامی و واجب است.

کد خبر: 18354


۲ دیدگاه

  • رەحیم محە ممە د زادە
    رەحیم محە ممە د زادە: ۱-۱-۱۳۹۵ . ۹:۴۱ ب.ظ :

    فیر کردنی زمانی کوردی ا رکی سەر شانی هەمۆو کوریکە ئی وەش دە ستان خوش بی کارە کە تان پیروزە خودای مە زن پشتیوانتانبیت سەر کە وتو بن.

    عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

    • ولی دانش آموز
      ولی دانش آموز: ۱-۶-۱۳۹۵ . ۴:۵۴ ب.ظ :

      با سلام وعرض ادب
      جناب آقای محمد جانی بزرگوار ضمن سپاس و تقدیر از توجه ی شما به موضوع (( وانه ی کوردی )) و ضمن تقدیر از تلاش های بی شائبه ی گروه تدوین وانه که بدون شک طی دو سال اخیر تلاش های فراوانی جهت تدوین و تدریس کتاب وانه در مدارس کشیده اند اما بنده در بند۴با شما هم نظر و موافق نیستم
      برادر بزرگوار وقتی کتابی نوشته می شود قطعا” آن کتاب نویسنده یا نویسندگانی دارد مثل هزاران کتابی که هرروزه چاپ می شود حال شما می فرمایید نویسندگان این کتاب ها برای اینکه معرفی نشوند نام خود را ذکر نکنند ؟!!!مگر چه ایرادی دارد کسانی که دو سال کامل و شبانه روزی جهت تدوین این کتاب زحمت کشیده اند اثری از خود نداشته باشند مگر فقط شاعران و نویسندگان سال ها ی قبل و گذشته شاعر و نویسنده بوده اند و کسانی که امروز زحمت می کشند بی اعتبار و آثارشان بی ارزش هستند ؟ یا این همان ترویج تفکر مرده پرستی نیست ؟ یا مرغ همسایه غاز است ؟ اگر دقت کرده باشی گرد آوری آثار دیگران و تجمیع آنها در یک کتاب نه نویسنده می خواهد و نه هنر بلکه هنر آن است که به قول معروف انسان در آستینش هنری داشته باشد و قطعا مولفین وانه بدرستی هنر خود را نشان داده اند و اگر کمی کارشناسی و دقیق به مطالب نگاه کنی تمام مطالب بر اساس اهداف آموزشی تدوین شده است
      در درس ژیلا و مستوره قطعا معرفی دو نفر از مفاخر ادبیات کوردی مد نظر بوده است
      در شعر زیبا و پر معنی ئازادی که جناب آقای رحمانی زحمت ترجمه ی آن راکشیده اند خارج از بار مفهومی و محتوایی ، شعری مناسب سن پایه هفتم نیز می باشد شما انتظار دارید در پایان شعر اسم مترجم شعر چه کسی نوشته شود ؟ در داستان های په یکه ر ، پاشا و گابه رد زمان هم همین قضیه صادق است
      در داستان بیست و سفر که اگر من یا شما معلم بودیم و سابقه ی تدریس داشتیم بار ها و بار ها این داستان برای خودمان اتفاق می افتاد و حتما برای دانش آموزان جذاب و شنیدنی است هر چند مفهوم خود باوری ، اعتماد بنفس و اجتناب از دروغ در آن گنجانده شده است
      اماشعر هومید ، شعری زیبا با مفاهیمی عالی و پر از آرایه های ادبی تنها ایرادی که دارد آقای کرمی آن را نوشته است اگر زیر شعر اسم هژار یا نالی ذکر می شود ده ها صفحه تمجید و تفسیر از آن نوشته می شود
      برادر بزرگوار نوشتن نام این عزیزان نه نشانه ی ضعف بلکه از نکات مثبت کتاب است که توانسته اند آثاری ارزشمند و عالی متناسب سن دانش آموزان تهیه و تدوین کنند
      در آن قسمت که فرموده بودید می توانستند آثاری بیشتر از مفاخر ادبیات کوردی بیاوردند تئجه شما را به این مطلب جلب می کنم که در هر کتاب فارسی ۲ درس جهت تدوین ادبیات بومی محلی گنجانده شده است اگر به تعداد صفحات کتاب وانه ی کوردی مفاخر کورد معرفی می شود باز عده ایی خارج از کتاب می ماندند که عده ای نیز می توانستند دوباره این ایراد را بگیرند ..هرچند این عزیزان به عقیده ی بنده از مفاخر ادبیات کوردی می باشند که توانسته اند کتابی آموزشی تدوین کنند و به صورت رسمی در مدارس تدریس کنند این کار کار هر کس نیست جان برادر !!! در شهر های دیگر اقداماتی شده است اما کاری عالی و در این سطح من شخصا در سطح ایران سراغ ندارم و به پاس قدر دانی از زحمات این عزیزان کلاه خود را برمی دارم هر چند ((قدر زر را زرگری داند و …))امید وارمتلاش این عزیزان با حمایت تمامی اقشار جامعه همراه شود و قدر زحمات این دلسوزان را بدانیم
      در پایان عذر خواهی می کنم در ضمن به علت کمبود وقت نتوانستم مطالب خود را ویرایش کنم اگر ایرادی بود عذر خواهی من را پذیرا باشید

      عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]