شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۰۶/۰۷/۱۳۹۹
شنبه، 23rd آوریل 2016
12:06 ق.ظ

دیابت و نگرانی از گسترش روز افزون آن

زانیار محمدزاده -    کارشناس تغذیه و رژیم درمانی

روز ۷ آوریل مصادف با سالروز تأسیس سازمان جهانی بهداشت ( World Health Organization ) است که در همه کشورها بعنوان روز جهانی بهداشت نامگذاری شده و از سال ۱۹۵۰ این روز همه ساله گرامی داشته می شود.  در کشور ما نیز هفته اول اردیبهشت ماه  به نام هفته سلامت نامگذاری شده و برنامه های ویژه ای به منظور ارتقا سواد عمومی و فرهنگ سلامت برای عموم مردم برگزار میگردد.

هرسال بنا به وضعیت بیماریها و مشکلات بهداشتی جهان، کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی تصمیم می گیرند  شعار جدیدی  برای این روز انتخاب کنند، شعار امسال روز جهانی بهداشت (غلبه بر دیابت) است و برنامه های هفته سلامت نیز با محوریت این بیماری اجرا خواهد شد.  آمار بالای این بیماری و روند روزافزون آن ضرورت آگاه سازی مردم و توجه به رژیم غذایی و ورزش را در جلوگیری از ابتلا به آن یادآور مینماید، مواردی که به نحوه و سبک زندگی امروزه ما مربوط هستند.

دیابت یکی از مهمترین و شایع ترین بیماری های غدد است و سازمان بهداشت جهانی برآورد نموده که در حدود ۱۲۰ – ۱۴۰ میلیون نفر از مردم در سرتاسر جهان مبتلا به این بیماری هستند. در کشور ما نیز حدود ۳/۷ درصد از جمعیت مبتلا به دیابت بوده و در استان کردستان هم بر اساس آمارهای موجود ۲٫۴ درصد جمعیت استان مبتلا به دیابت شناسایی شدند. تخمین زده می‌شود که حدود ۹٫۸ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال در استان به دیابت مبتلا باشند. بررسی وضعیت دیابت در روستاهای شهرستان سقز روند رو به رشد ابتلا به این بیماری را نشان میدهد، طبق پایش های انجام شده در سال ۹۳ شیوع دیابت در روستاهای سقز ۳ درصد بوده و در سال ۹۴ به ۳٫۸ درصد افزایش پیدا کرده است. طبیعتا در روستاها به دلیل شرایط زندگی و الگوی غذایی میزان شیوع دیابت کمتر از شهر خواهد بود و اگر  آماری دقیق از شهرستان سقز گرفته شود مسلما درصد شیوع بالاتری را نشان خواهد داد.

دیابت:

دیابت بیماری شایع اما قابل کنترل است. بیشتر مواد غذایی پس از مصرف در بدن به صورت قند ( گلوکز ) درمی آید و از این قند برای تولید انرژی استفاده می شود. انسولین هورمونی است که در بدن ترشح شده و موجب ورود قند به سلول و استفاده از آن می شود. یعنی درواقع مثل کلیدی برای سلول عمل می کند، اگز انسولین کم باشد و یا نتواند به خوبی وظیفه خود را انجام دهد قند دریافت نشده و درنتیجه سلول گرسنه می ماند واز این رو عملکرد بدن دچار مشکل می شود از طرفی دیگر قندخون بالا رفته و مانند سم به سلولها و بافت های بدن آسیب می رساند.

دیابت با افزایش قابل توجه میزان مرگ و میر و شدت بیماری نقش دارد که با تشخیص و درمان به موقع می توان آن را کاهش داد. هزینه های مستقیم و غیر مستقیم پزشکی و درمان بیماری بسیار بالاست و متوسط هزینه های پزشکی افراد مبتلا به بیماری دیابت دو برابر کسانی است که به این بیماری مبتلا نیستند. فرد مبتلا به دیابت می تواند با خودمراقبتی نقش بسیار مهمی در کنترل بیماری و پیشگیری از بروز عوارض آن ایفا نماید. خودمراقبتی در این بیماری سبب ارتقا کیفیت زندگی و کاهش هزینه های ناشی از ابتلا به ان می گردد.

انواع دیابت:

دیابت نوع ۱: در این نوع دیابت بدن قادر به تولید هورمون انسولین نمی باشد. دیابت نوع ۱، یک بیماری خود ایمنی بوده که سیستم ایمنی بدن سلول های ترشح کننده انسولین را مورد حمله قرار می دهد. دیابت نوع یک از شیوع بالایی برخوردار نیست و تنها حدود ۵ تا ۱۰ درصد دیابتی‌ها را (عمدتا در سنین پایین ) تشکیل می‌دهد.

دیابت نوع ۲: این بیماری در اثر مقاومت به انسولین ایجاد می گردد. در این بیماران حداقل در مراحل اولیه، انسولین به میزان کافی در بدن وجود دارد، ولی در سطح سلولی نقش خود را به خوبی ایفا نمی کند. اگرچه علل دقیق مقاومت به انسولین به طور کامل شناخته شده نیست، ولی شیوه زندگی نادرست اعم از تغذیه ناسالم ، عدم تحرک بدنی و به دنبال آن چاقی شکمی نقش اساسی در ایجاد حالت پره دیابت و یا عدم تحمل گلوکز و نیز ابتلا به دیابت نوع دوم ایفا می نماید. اغلب بیماران دیابتی (بیش از ۹۰ درصد)، مبتلا به دیابت نوع دو هستند.

پره دیابت: زمانی که قند خون فرد از حد طبیعی بالاتر بوده اما به میزانی بالا نباشد که فرد به دیابت نوع ۲ مبتلا گردد، فرد پره دیابت و یا دچار عدم تحمل گلوکز خواهد بود.

دیابت بارداری:  در دوران بارداری با ترشح هورمون هایی که از جفت برای نگهداری جنین در رحم ترشح می شود، مقاومت به انسولین افزایش می یابد. اهمیت دیابت بارداری، علاوه بر سلامت مادر و جنین آن است که  ۵ تا ۱۰ درصد زنانی که دیابت بارداری دارند، بلافاصله بعد از بارداری به دیابت (معمولا دیابت نوع ۲) مبتلا می شوند.

دیگر انواع اختصاصی دیابت: دیابتی که از سندروم های ژنتیکی خاص، جراحی ، داروها، سوءتغذیه، عفونت یا سایر بیماری ها ایجاد می شود.

دیابت نوع ۲ که عمده ترین شکل دیابت در جوامع امروزی است به نسبت دیگر انواع آن قابل پیشگیری و کنترل می باشد.

علایم تشخیص دیابت:

اگرچه در نیمی از موارد، بیماران مبتلا به دیابت از بیماری خود اطلاع ندارند، ولی تشنگی فراوان، پُرنوشی ، ادرار فراوان، کاهش وزن بدون دلیل، خستگی  زیاد بدون دلیل ، از دست رفتن حس در دستها و پاها و عفونت های مکرر و نیز گرسنگی دائمی از جمله علائم خطری هستند که می توانند نشان دهنده شروع دیابت باشند.

برای تعیین این که بیمار، دیابتی یا پره دیابتی (در معرض دیابت) است، دو آزمایش قند خون ناشتا (FBG) و تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) انجام می شود.

  • عوارض بلند مدت دیابت شامل ناراحتی قلبی عروقی بخاطر ضخیم شدن دیواره عروق خونی،ضعف در بینایی و آسیب های چشمی، نارسایی و از کار افتادن کلیه ها، کاهش خون رسانی به اندام های مختلف و از میان رفتن حس آنها بخصوص در پاها می باشد (پا در افراد دیابتی نیاز به توجه و مراقبت خاصی دارند و افراد مبتلا باید هر روز پاهای خود را از نظر وجود زخم ، تورم ، قرمزی و عفونت بررسی کنند و در صورت وجود کوچکترین مشکلی به پزشک مراجعه نمایند. کنترل دقیق قند خون ، می تواند عوارض ناشی از دیابت در پاها را تا ۶۰درصد کاهش دهد.)

عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع دوم:

سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت

افزایش سن (سن بیش از ۴۵ سال)

شیوه زندگی غیر فعال

عادات غذایی ناسالم  ( ۹۰% افرادی که به دیابت نوع دوم مبتلا شده اند ، اضافه وزن دارند)

سابقه ن‍‍‍ژ‍ادی و یا قومی

سابقه دیابت بارداری در خانم ها

سابقه ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک در خانم ها

سندرم متابولیک و یا سندرم مقاومت به انسولین ( این سندرم مجموعه ای از عوامل خطرزای متابولیک می باشد که در یک فرد وجود دارند . اجزاء سندرم متابولیک عبارتند از : پرفشاری خون، تری گلیسرید بالا، چاقی شکمی ، بالا بودن قند خون ناشتا و پایین بودن میزان کلسترول خوب (HDL). افرادی که سه مورد و یا بیشتر از علایم مذکور را دارند به سندرم متابولیک مبتلا هستند . سندرم متابولیک ریسک بیماری های قلبی، سکته و دیابت را افزایش می دهد)

همه روزه سبک زندگی مردم ما رو به سمت ماشینی شدن حرکت می کند و عوامل مستعد کننده ابتلا به دیابت نوع۲ نقش پررنگ تری در زندگیمان بازی میکنند، کودکان و نوجوانان بیشتر وقت خود را سرگرم بازهای کامپیوتری هستند ،  اکثر شغل ها پشت میز نشین و بی تحرک شده اند، تکنولوژی در خیلی از موارد انسان را بی نیاز از تحرک کرده و از سوی دیگر مصرف فست فود، غذاهای آماده، و سرخ کردنی ها جای غذاهای محلی و سنتی ما را می گیرد، همه این موارد آینده نگران کننده ای برای شیوع دیابت در جامعه ما ترسیم می کند و متاسفانه خیلی از والدین به صورت ناخواسته فرزندان خود را در مسیر ابتلا به دیابت سوق می دهند.

چند توصیه کلی برای پیش گیری و یا کنترل دیابت:

وزن خود را کنترل کنید و از پرخوری که باعث افزایش وزن می شود پرهیز نمایید

در برنامه غذایی روزانه خود حتما از سبزی های متنوع و سالادهای بدون سس استفاده کنید

میزان روغن و چربی غذاها را کاهش داده و بجای روغن های جامد از روغن های گیاهی مایع در پخت غذا استفاده کنید

از مصرف فست فود، مواد غذایی فرآوری شده و غذاهای سرخ شده بکاهید ( سالم ترین نوع غذا شکل آب پز و بخار پز آن می باشد)

میوه های خشک را جایگزین قند، شکر، شکلات ، شیرینیجات و مواد خوراکی تهیه شده از قند ساده کنید

از نان هایی با درصد سبوس بالاتر مثل نان جو یا سنگک بیشتر استفاده کنید

برنامه منظم ورزشی در طول هفته یا پیاده روی روزانه را فراموش نکنید

افراد میانسال و سالمند بهتر است سالانه وضعیت قند خون خود را کنترل نموده تا از سلامت خود مطمین گردند.

کد خبر: 18808




    مطالب مرتبط:


۲ دیدگاه

  • شهروند
    شهروند: 4-23-2016 . 8:01 ق.ظ :

    روزجمعه بعدازظهر دختر ۱۵ ماهه ام راکه ازناحیه پا دچار سوختگی شده بود به اورژانس بیمارستان امام سقز بردم دراورانش پنج نفر پرسنل درایستگاه پرستاری بیکارنشسته بودند ومریضی نداشتند گریه شدیددخترم بی اندازه بود انتظارداشتم عکس العملی نشان دهند هیچی یکی ازاین خانمها که بعدا اسمش راهم منتشرمیکنم اول گفت ساکتش کنید دارم باتلفن حرف میزنم بعد گفت به ما ربطی ندارد ببریدتزریقات وپانسمان داخل حیاط ، ماهم رفتیم ولی انها کمی به هم نگاه کردند گفتند مانمی توانیم کاری بکنیم ببرید اورژانس، دوباره برگشتیم متاسفانه دوباره بابی تفاوتی انها مواجه شدیم همان خانم به تزریقاتی زنگ زد گفت وبما گفت دوباره برگردیدبپیش تزریقاتی هماهنگ کرده ام من ومادرش که رنگمان پریده بود گریه دخترمان که جگرسوز بود دیگربچه امان راهم درخودرو بیرون تنها جاگذاشته بوذیم ودرروز تعطیل امیدمان به این بیمارستان بوده ،چه حالی بایدپیدا میکردیم فقط یاد خمینی شهر افتادم وفهمیدم امثال انها هم هنوز وجود دارد ایا بچه ۱۵ ماهه چه گناهی کرده است ،سرگردان وقربانی تشریفات اداری پرسنل بیمارستان شود ناچار خودمان به داروخانه رفتیم کمی باند وپماد خریدیم وبردیم خانه تاپانسمان کنیم البته مسئول داروخانه بما گفت به سوپرواریز اطلاع دهید اما فکرکردم نهایتش همکارانهاست امیدی ندارم فقط امیداروم این مطلب را مسئولین بهداشت بخواننداگرچه امیدی به انها هم ندارم که این رویه فاسد اداری رااصلاح کنند

    پاسخ دهید

    • فرزاد احمدزاده
      فرزاد احمدزاده: 4-25-2016 . 2:47 ب.ظ :

      با سلام خیلی مطلب قشنگ و کاربردی و کاملی بود با تشکر

      پاسخ دهید