شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۲۹/۰۶/۱۳۹۹
یکشنبه، 1st می 2016
11:40 ق.ظ
به مناسبت هفته معلم

گفتمان معلمی

نویسنده ی مقاله
حیدر بایزیدی

با گرامیداشت یاد و خاطره ی استاد شهید مرتضی مطهری ،تکریم معلمان در سراسر کشور در قالب هفته معلم شروع می شود .هر کدام از ما چنانچه به ضمیر ناخود آگاه خود مراجعه کنیم لایه هایی از شخصیت مان را می توانیم در وجود معلمانمان جستجو کنیم .امروزه هم ،مخصوصا در جوامع مدرن هر گاه از مشکلی انسانی در جامعه سخنی گفته می شود آموزش را ،هم به عنوان یکی از علل آن مشکل و هم یکی از راه های حل آن مطرح می کنند و در تمام موارد ،معلم و معلمی بخشی از موضوع است ولی شگفت این است که حداقل در جامعه امروز ما کمتر درباره معلمی ،به نحو دقیق و روشمند سخن گفته و تحقیق کرده ایم ،نه این معنی که در باره معلمی حرفی زده نمی شود برعکس مباحث معیشتی ،حقوق و مزایای معلمی ! نقل تمام محافل است به قول حافظ:(( نهان کی ماند آن رازی کز او سازند محفل ها))!

اما روی سخن بنده با گفتمان معلمی است ؛در این گفتمان است که معلمی معنی می شود ،کارکرد ها و ارزش های خود را به دست می آورد و ارتباطش با جامعه و نظام آموزشی شکل می گیرد به گمان بنده برای شناخت آموزش و کمک به توسعه آن و بهبود کارایی اش نیازمند بررسی  روابط بین معلمی ،جامعه و فرهنگ کشور هستیم .

بررسی سیر تاریخی نظام آموزش و پرورش کشورمان نشان می دهد از سال ۱۳۴۰ به بعد ،معلمی به تدریج از یک موقعیت فرهنگی به نوعی حرفه ی اداری یا شغل تغییر هویت داد در نتیجه این  تحول بسیاری از کارکردهای فرهنگی و اجتماعی معلمی از آن گرفته شد و این امر به تدریج موجب کاهش منزلت و جایگاه معلمان در ایران شد به جرات می توان گفت این روند نزولی پائین آمدن منزلت معلمان، یکی از علل ناکامی یا پائین آمدن کارایی مدارس در انتقال فرهنگ و امر آموزش است اما به نظر می رسد ،مدرسه در آینده برای ارتقاء نقش های اصلی خود ،راهی جز ء ،تقویت منزلت اجتماعی گوناگون از جمله گسترش نقش ها و کارکردهای  معلم ندارد .

به بیان دیگر روی سخن من با جامعه است یعنی جامعه برای تقویت منزلت معلم ،به جز تدریس و مدیریت مدرسه بایدبه ایفای نقش های دیگر معلم اعتماد کامل داشته باشد بدیهی است اعتماد جامعه به معلمان ،سنگ بنای تمهید امکانات و مقدمات معیشت معلمان از سوی مسولان است.

برای مثال یکی از نقش های معلم ،نقش مصلح اجتماعی است .معلمان در ساختار جامعه و ذهنیت دانش آموزان باید سرمشق آنان باشند ،اولیا و جامعه نیز به جای تکریم های نمادین در هفته معلم ،به گفتار ها و باورهای معلمان برای دانش آموزانشان اعتماد داشته باشند . به عبارت دیگر جامعه ،معلمان را قهرمانان مدرن و از آن ها به عنوان نماینده عقل جدید و برگزیده جامعه دوران مدرن نام ببرند ناگفته نماند این مهم زمانی محقق می شودکه معلمان نیز، خود را مصلحان اجتماعی بدانند که در جنبش های اجتماعی شرکت دارند و در ایجاد تغییرات نقش اساسی داشته باشند .

این نکته را نادیده نگیریم که که ایفای نقش ها و کارکردهای گسترده مذکور توسط معلمان ناشی از نیاز های جامعه است به تعبیری دیگر شخصیت و اخلاق فردی و قابلیت های روان شناختی یا اخلاقی معلمان ،اگر چه بسیار تاثیر گذار است ،اما به تنهایی موجبات منزلت و موقعیت فرهنگی نمی شود بلکه این نظام اجتماعی و شرایط فرهنگی جامعه است که شخصیت و قابلیت های ویژه ای را به معلمان می بخشد .

جامعه ای که در آن نهادها و موسسات فرهنگی مانند رسانه ها ،مطبوعات ، موسسات عالی  آموزشی و.. حمایت حداکثری و منطقی از معلم داشته باشند یا جامعه ای که زمینه های تاریخی و فرهنگی تقویت کننده ذهنیت افرادش برای ایفای نقش ها و کارکردهای اجتماعی بزرگ توسط معلمان را فراهم می کند ،یا جامعه ای که …

همه این جوامع شخصیت و قالب های مورد نیاز خود را به معلم تحمیل و راه دسترسی به آرمان های خود را کوتاه می کند.

نکته پایانی اینکه امروز در مدارس ما نقش معلم به بحث های مربوط به روش تدریس ،راهبرد های تدریس یا فناوری آموزشی ختم می شود ،مدارس به فناوری های جدید مجهز می شوند و به معلمان چگونگی استفاده از این فناوری ها را آموزش می دهیم ،آموزش می دهیم چگونه حرف بزنند و چگونه از تابلوی هوشمند استفاده کنند و موضوعات دیگر ….. و به این ترتیب مشکل ؛یعنی بالا بردن کیفیت آموزش و پرورش حل می شود !!! اما این کارها را کردیم و هیچ اتفاقی نیفتاد ،بحران های آموزش و پرورش کمتر نشد هیچ! بیشتر هم شد و به تبع آن فرو دستی معلمان روز به روز بیشتر شد .در نتیجه واکنش به این فرو دستی ،روز و هفته معلم را گرامی می داریم و گاها در این گرامیداشت ها مسولان در صف ها و ردیف های اول مراسمات حضور گسترده و معلمانی که در دورترین روستا ها با نیروی عشق فعالیت می کنند در حاشیه ها هم دید ه نمی شوند غافل از اینکه بزرگترین تکریم جامعه از معلمان اعتماد به دانسته ها ،باور ها و گفته های آنان است .

حیدر بایزیدی

کارشناس ارشد علوم تربیتی و معلم شاغل در آ.پ زیویه

کد خبر: 18898