شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۱۶/۰۲/۱۴۰۰
جمعه، 13th ژوئن 2014
1:11 ب.ظ

هفت قدم برای عمران یک شهر

نویسنده ی مقاله
نظام غفاری

با نگاهی به مشکلات امروز شهر سقز و نظری بر وضعیّت این شهر در آینده¬– از نقطه نظر مسائل شهری و عمرانی – می¬توان برنامه¬های مختلفی را پیشنهاد کرد یا در دستور کار قرار داد. آنچه درپی می¬آید، به نظر نگارنده از موارد ضروری و دارای اولویّت¬در راستای عمران و آبادانی شهر است و مواردی است که بهویژه مشکلات ترافیکی را مدّنظر قرار داده است؛ مشکلاتی که می¬تواند از چالش¬های  جدّی شهر برای مجموعه¬ی مدیران شهری در آینده¬ی بسیار نزدیک¬ باشد.

1.زیرگذرتجاری و آشیانه¬ی زیرین آزادی:

میدان آزادی یکی از میادین اصلی و مرکزی سقز است؛ میدانی با مشکلات فراوان ترافیکی. با این تفاوت که در این میدان مشکل را نه خودروها، بلکه پیاده¬ها به وجود می¬آورند؛ پیاده¬هایی که برای گذشتن از یک سوی خیابان به سوی دیگر، چاره¬ای ندارند جز رد شدن از جلوی ماشین¬هاو راهی جز این راه خطرساز و مشکل¬آفرین¬برای آن¬ها وجود ندارد. بنابراین بر مدیران شهری است که  راه¬ چاره¬ای بیندیشند و  این معضل را به نحوی مرتفع نمایند.

راهی که پیش از همه به ذهن متبادرمی¬¬شود، ایجاد پل عابر پیاده¬است؛ همان پلی که کمتر کسی به بالا رفتن از آن  راغب است، همان پلی که سیمای شهر را به راحتی به هم می¬ریزد و منظر ناپسندی را جلوه¬گر می¬کند یا حدّاقل جلوی زبیایی¬هایی موجود، سد می¬شود. هزینه¬¬ی سنگین ایجاد این پل هم، کاملاً قابل توجّه است؛ به ویژه اگر به پله برقی مجهّز گردد.

بنا به مشکلات ذکر شده و موارد بسیار دیگر، زیرگذر نسبت به پل روگذر عابر پیاده مزیّت¬های فراوانی دارد؛ مخصوصاً اگر بتوان هزینه¬های آن را با ایجاد چند دهنه تجاری تأمین کرد. در این صورت، گاهی کفه¬ی درآمد حاصله سنگین¬تر از هزینه¬های نقدی است و زیرگذر موردبحث چنین است؛ شهرداری زمین بدون استفاده¬ای(دورمیدان) را در اختیار سرمایه¬گذار قرار می¬دهد. سرمایه¬گذار با ساخت و ایجاد یک مجتمع تجاری در زیر میدان، در آمدی بیشتر از هزینه¬های انجام شده کسب می¬کند؛ درآمدی که قسمی از آن نصیب شهرداری می¬شود.

زیرگذر نسبت به روگذر جاذب¬تر است، عبور از آن¬جا راحت¬تر است، در زمستان گرم است و در تابستان خنکای لذّت¬بخشی دارد، تعداد پله¬هایش می¬تواند کمتر باشد، بر ساختمان¬های اطراف اشرافیّت ندارد تا ایجاد مزاحمت کند و …و اینکه با این اقدام، محلی برای کار و فعّالیّت اقتصادی هم شکل می¬گیرد، خود مزیّتی محسوب می¬شود.

حال تصوّر کنید که در زیر این گذرگاه تجاری، پارکینگ هم احداث گردد. این کار هم باعث رونق تجارت و کسب و کار در خود مجتمع است و ارزش مغازه¬ها را بالا می¬برد، هم مشکلات ترافیکی خیابان¬های اطراف را به شدّت می¬کاهد و دسترسی بازار را راحت¬تر می-کند. دسترسی به خود پارکینگ هم بسیار راحت است؛ از بلوار شهید بهشتی.

2.پل آزادی- گولان:

مجتمع تجاری گولان، پروژه¬ای است در حال احداث با صرف چند ده میلیارد تومان که بیست میلیارد تومان آن از طریق فروش اوراق مشارکت تأمین شده است. این پروژه به دلایل مختلف در معرض تهدید عدم اقبال قرار دارد و اگر اقداماتی برای احیا و رونق آن، انجام نگیرد، باید آن را شکست خورده قلمداد نمود. از جمله اصلی¬ترین دلایل شکست¬پذیری پروژه، محل قرارگیری و مکان¬یابی نامناسب اولیه¬ی آن است.

این¬جا سخن از پلی است که مجتمع تجاری آزادی را به مجتمع تجاری گولان وصل می¬کند؛ پلی که خود نیز متشکل از مجموعه¬ای تجاری است. این پل نه تنها مجتمع¬های آزادی و گولان، بلکه دو قسمت شهر را که در دو سوی رودخانه قرار گرفته¬اند، به هم وصل می¬کند؛ اتصالی واقعی و نسبت به اتصال¬های موجود، کاملاً متفاوت.

شاید یکی از اصلی¬ترین کارکردهای این پل، زنده کردن مجتمع تجاری گولان است. این پل می¬تواند نجات بخش  گولان مهجور و متروک باشد، آن را رونق ببخشد و به بدنه¬ی تجاری شهر وصل کند.

حالا طبقه¬ی دوم آن را هم در ذهن مجسّم کنید که مجموعه¬ای است فرهنگی، خدماتی و… و حالا به یاد بیاورید که شهرداری کدام¬یک از املاک خود را در اختیار سرمایه¬گذار قرار داده است که به صورت مشارکتی ساخته شود.

ایجاد مجتمعی تجاری – فرهنگی بر روی رودخانه، هم باعث رونق و توسعه¬ی شهر است، هم پروژه¬ی دیگری را احیا می¬کند و هم محلّی است برای کسب و تجارت و ارائه¬ی خدمات فرهنگی، گردشگری و …

(این طرح با الهام از یکی از پروژه¬های شهر تبریز توسط اعضای بازدید کننده ارائه شده است)

3.پیاده¬راه پل تا پل:

یکی از مشکلات بازار سقز، به ویژه برای مسافران و گردشگران، عدم دسترسی راحت و آسان به آن است. اگرچه پارکینگ زیرین میدان آزادی تا اندازه¬ای دسترسی را راحت¬تر می¬کند، ولی باز تا شرایط ایده¬آل فاصله زیاد است. یکی از راه¬های جذب مسافرین و رونق بخشیدن به بازار سقز، حلّ همین مشکل است.

با توجّه به موقعیّت بازار و سایر شرایط موجود، بهترین و نزدیک¬ترین مسیر دسترسی به آن، خیابان فخر رازی است؛ خیابانی که نه تنها جای مناسبی برای پارک ماشین¬ها ندارد که به خاطر عرض کم، آمد و رفت در آن، چنان مشکل است که در سال¬های  گذشته، معمولاً به صورت یکطرفه مورد استفاده قرار گرفته است.

با این اوصاف آنچه پیشنهاد می¬گردد- و البته در همان اوایل کار شورا به کمیسیون عمران و شهرسازی پیشنهاد گردید- تبدیل این مسیر به پیاده راه است. بااین توضیحات که در حوالی دو پل موجود؛ یکی موسوم به پل هوایی و دیگری پل قوسی،پارکینگ –ترجیحاً به صورت طبقاتی – احداث گردد و فاصله دو پارکینگ به صورت پیاده¬راه تعریف گردد. در این صورت هم مشکلات ترافیکی مسیر مرتفع می¬گردد، هم دسترسی راحت به بازار فراهم می¬گردد. و این کار در کنار عمران شهر، باعث جذب بیشتر مسافران و گردشگران و در نتیجه توسعه¬ی اقتصادی شهر می¬شود.

4.گذر (پیاده راه)ابریشم:

خیابان امام، حدّ فاصل میدان¬های آزادی و جمهوری(هه¬لو) از شلوغ¬ترین خیابان¬های شهر است. حضور انبوه عابرینی که اغلب به عنوان مسیر منتهی به بازار از این خیابان استفاده می¬کنند، به علاوه¬ی پیاده¬روهای کم عرض، مسئولین را ناچار کرده که به شیوه¬های مختلف در اندیشه¬ی حل مشکل باشند؛ یک¬طرفه کردن، محدویّت آمد و رفت خودرها و … از جمله راه¬حل¬هایی که البتّه فقط در حدّ گفته و گاه و بیگاه مطرح شده، ممنوعیّت عبور و مرور سواره، و به عبارت دیگر تبدیل مسیر به پیاده را ه بوده.

نگارنده¬¬ی این سطور همیشه و حتی قبل از عضویت در شورای شهر، با این طرح مخالفبوده، آن را غیر منطقی دانسته است و اصلی¬ترین دلیل مخالفت، عدم وجود مسیر سواره¬رو مناسب به عنوان جانشین است. این خیابان چند صد متری، رابط سواره¬رو قسمت¬های عمده¬ای از سطح شهر است که با حذف رابطه، ارتباط دچار اختلال خواهد شد؛ هم مسیرها طولانی خواهند شد و هم خیان¬هایی که جانشینی این معبر بر دوش آن¬ها گذاشته می¬شود، متحمّل بار ترافیکی سنگینی خواهند شد.

امّا چاره چیست؟ علاوه بر لزوم تلاش شهرداری در جهت رفع سد معابر – بر اساس بند 1 ماده 55 وظایف شهرداری¬ها- برای آزاد کردن پیاده¬روها و هدایت عابرین از سواره¬رو به پیاده¬رو با برداشتن موانع، باید سعی شود که مسیر عبور پیادگان تغییر داده شود و یا متعدّد گردد. بهترین مسیر جانشین یا مسیر دوم، گذر کناری مجتمع تجاری الماس است که عابرین را بدون ورود به خیابان امام به درون بازار سوق می¬دهد. این مسیر که در چند سال اخیر رونق گرفته و به ویژه به مرکزی برای فروش پارچه و البسه تبدیل شده، توان و پتانسیل افزایش جذّابیّت را داراست. با سنگ¬فرش کردن آن، نورپردازی مناسب (برای ساعات آخر روز)، و استفاده از مبلمان مناسب شهری می-توان این مسیر را – که به جهت حضور گسترده¬ی فروشندگان پارچه، نام گذر ابریشم برای آن با مسمّی است- به محلّ اصلی رفت و آمد بازار – به صورت پیاده¬راه- تبدیل کرد.

5.پل سواره رو بهارستان – استاد شیرازی

شهر سقز در دو سوی یک رودخانه قرار گرفته است. ارتباط بین این دو قسمت تا حدود سی سال پیش بر دوش پلی قدیمی بود که عمرش به نزدیک یک سده می¬رسد. این پل همچنین بار ترافیکی ماشین¬هایی را که از جاده¬ی سنندج به جاده¬های بانه و بوکان (وبالعکس) در تردّد بودند به تنهایی بر دوش می¬کشید. تا این که علاوه بر لاین دوم همین پل، پلی دیگری در منتها الیه شریف¬آباد احداث گردید و بار سنگین پل قدیمی را – که  تقریباً در وسط بهارستان و شریف آباد قرار گرفته-اندکی سبک کرد.

امروزه، پس از گذشت حدود سی سال ازاحداث پل دوم، با افزایش جمعیّت و افزایش مسافرت¬های درون¬شهری، احداث پل سوم سقز در منتها الیه بهارستان ضرورتی انکار ناپذیر است؛ بماند که به جهت عدم احداث کنارگذرها، هنوز وسایط حمل و نقل برون شهری نیز از همین دو پل می¬گذرند.

بارسنگین ترافیک پل¬های موجود از یک طرف و مشکلات ترافیکی عظیمی که در خیابان¬ها و میدان¬های نزدیک این¬ پل¬ها دیده می¬شود، از جانب دیگر، بر ضرورت و اولویّت اجرای این پروژه صحّه می¬گذارد. امروز احداث این پل را باید اصلی¬ترین راه¬کار حلّ مشکلات ترافیکی شهر و یک پروژه¬ی عمرانی اساسی قلمداد کرد.

نکته¬ی دیگر این¬که اگر بلوار 45متری امتداد این پل تا بلوار ورودی مسیر سنندج اجرا شود، نقش بسیار مهمی در کاهش معضلات ترافیکی ناشی از  مسافرت¬های برون¬شهری و مسیری خواهد داشت و تا احداث کنار گذر، جانشین آن خواهد بود.

6.احداث ترمینال¬ های چهارگانه:

در حال حاضر یکی از مشکلات شهر سقز که شاید هر روز به نوعی به گوش مدیران شهری خورده و یادآوری می¬شود، نامناسب بودن وضعیّت ترمینال  است.(شاید واژه¬ی اسف¬بار بهتر ازنامناسب باشد.) سالن انتظار مسافرین، شکل و شمایل غرفه¬ها، غذا خوری¬ها، محوطه¬ی ترمینال، وضع کلی ساختمان، سرویس غیر بهداشتی! آن و… همه از مشکلات مشهود پایانه¬ی مسافربری سقز است. امّا مشکل اساسی¬تر مکان نامناسب ترمینال است.

آنچه ضروری می¬نماید، جانمایی کارشناسی شده¬ی جدید پایانه¬ی مسافربری است. زیرا ساخت ترمینال در موقعیّت فعلی اگرچه خالی از حسن نخواهد بود و برخی از مشکلات فعلی را مرتفع می¬کند، امّا در آینده¬ای نزدیک، قطعاً بحث لزوم جابه¬جایی پیش کشیده می-شود.

اگر موقعیّت ترمینال در فاصله¬ی بین میدان موکریان تا پلیس راه فعلی تعیین گردد(هرچه به پلیس راه نزدیک¬تر، مناسب¬تر) بسیاری از مشکلات مربوط به مکان ترمینال، و معضلات ترافیکی حاصل از آن حل خواهد شد. هم در مسیر سنندج قرار گرفته است، هم به جاده¬ی مریوان و هم به کنارگذر سنندج – بوکان و در آینده به کنارگذر سنندج- بانه نزدیک است.

یقیناً ترمینال جدید باید تمام الزامات یک ترمینال امروزی را داشته باشد. سالن انتظار شایسته¬ی مسافرین، محوطه¬ی باز و مناسب، رستوران¬ها، غرفه¬ها، فروشگاه¬ها و سایر مراکز خدمات رسانی به شیوه¬ی مدرن و امروزی، آنچنان¬که شایسته¬ی شهرمان باشد. آشیانه¬ای بزرگ برای اتوبوس¬ها وسایر ماشین¬ها، مجهز به کارواش و تعمیرگاه¬ها و سایر خدمات جانبی به طوری که نیازی به آمد و رفت اتوبوس¬ها و وسایط نقلیه¬ی بین¬شهری به داخل شهر نباشد و البته دارای آشیانه¬ای مخصوص ماشین¬های سنگین تا از ورود بی¬جهت آن¬ها به داخل شهر جلوگیری به عمل آید.

علاوه بر این ترمینال که ترمینال اصلی شهر خواهد بود، وجود