شارنيوز- اخبار سقز

امروز ۲۸/۱۱/۱۳۹۸
دوشنبه، ۱۳ام مرداد ۱۳۹۳
۹:۵۳ ب.ظ

بیکاری و بی برنامگی

نویسنده ی مقاله
دکتر خالد توکلی

1. بیکاری یکی از مهم­ترین آسیب­های اقتصادی است که نه تنها پیامدهای اقتصادی بلکه عوارض سیاسی و فرهنگی فراوانی دارد، به همین دلیل همواره در تمامی کشورها و جوامع مختلف یکی از مطالبات اصلی مورد توجه مردم و از وظایف و برنامه­های مسئولین حکومتی بوده است. در حقیقت حضور در جامعه، انجام وظایف و برعهده گرفتن نقش­های اجتماعی توسط افراد در وهله­ی اول مستلزم تأمین نیازهای اساسی افراد و داشتن شغل و گسترش اشتغال مناسب در جامعه است. اگر این مهم در جامعه تحقق نیابد آنگاه مسائل و مشکلات متعددی گریبان جامعه را خواهد گرفت. اهمیت اشتغال­زایی در حدی است که در اصل بیست و دوم قانون اساسی در ردیف حیثیت، جان، مال، حقوق و مسکن مورد اشاره قرار گرفته و از تعرض مصون تلقی شده است. همچنین در اصل بیست و هشتم داشتن شغل دلخواه فرد را حق وی دانسته و دولت را موظف کرده است که برای همه­ی افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید. در اصل چهل و سوم، مجدداً بر تأمین امکانات برابر و نقش دولت در این زمینه تأکید شده است. علاوه بر این، بسیاری از مسئولین حکومتی به عنوان اصلی­ترین دستاورد دوران حاکمیت خویش از آن یاد و تمامی تلاش­ها را صرف تحقق وعده­های خود در این زمینه می­کنند. در مقابل بیکاری، علاوه بر عوارض اقتصادی و اجتماعی زیادی که دارد موجب گسترش نارضایتی علیه حکومت نیز می­شود و در برخی از موارد می­تواند انقلاب و تغییر را به دنبال داشته باشد. از این روست مسئولین به طور مرتب از بیکاری به عنوان یک معضل و آمار و ارقام مربوط به آن سخن به میان می­آورند. برای نمونه وزیر اقتصاد در مورد وضعیت اشتغال در گذشته و در دولت قبل و آینده­ی آن گفته است:  ظرف 5 سال آینده باید برای 8 میلیون نفر شغل ایجاد کنیم اما در 8 سال گذشته خالص ایجاد اشتغال کشور صفر بوده و این آمار در سایت بانک مرکزی گذاشته شده است، آماری که دولت قبل می‌داد ایجاد اشتغال جدید بدون حساب مشاغلی بود که در دوره رکود از دست رفته بود و افراد، بیکار شده بودند (سایت فرارو). وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز در این مورد به نکاتی اشاره داشته است که در دولت قبلی روی داده است: در سال 1391 اشتغال 36 درصد رشد منفی داشت در حالی که دولت وقت وعده تولید 2.5 میلیون شغل را داده بود و در شرایطی که رشد اقتصادی کل کشورمنفی است وعده ایجاد 2.5 میلیون شغل معنایی جز عوام‌فریبی ندارد.

2. شاخص­های مختلفی که در مورد توسعه و میزان برخورداری از امکانات اقتصادی در سطح کشور منتشر شده است نشان از توسعه­نیافتگی و نابرخورداری استان کردستان و حتی کل مناطق کردنشین نسبت به دیگر استان­ها دارد. این امر در مورد شاخص­های اقتصادی پررنگ­تر و آشکارتر است. برای مثال، مقایسه­ی نرخ رسمی بیکاری که از سوی نهادهای رسمی منتشر شده است از تبعیض و بی­برنامگی گسترده نسبت به کردستان حکایت دارد به گونه­ای که در سال 1391 این استان، بعد از ایلام و کرمانشاه، بالاترین نرخ بیکاری را در سطح کشور دارد. بدیهی است بالابودن نرخ بیکاری از یک سو موجب افزایش دیگر مسائل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شده است و از سوی دیگر – تداوم نرخ بالای بیکاری در استان- نشان می­دهد که مسئولین و برنامه­ریزان دولتی، اگر چه از بیکاری به عنوان یکی از مسائل اصلی و مهم کردستان نام می­برند اما واقعیت نشان می­دهد که دارای برنامه، عزم و اراده­ای جدی برای رفع این معضل از کردستان نیستند و طرح­هایی که تا کنون به مرحله­ی اجرا در آمده­اند، نیز ناکارآمد بوده­اند.

3. یکی از علل تداوم نرخ بالای بیکاری و یکی از مقدمات برنامه­ریزی برای کاهش آن وجود آمار دقیق از چند و چون آن است. بدون شناخت و آگاهی نسبت به یک مسئله هرگز نمی­توان در جهت حل و فصل آن گام نهاد. ارقامی که از نرخ بیکاری در استان کردستان ارائه می­شود – اگر نگوییم عوام­فریبی – در بهترین حالت، بیانگر عدم شناخت دقیق از این مسئله است. مرکز آمار ایران نرخ بیکاری را در کردستان در زمستان 1392، 8/15 و در بهار 1393، 4/10 اعلام کرده است. استاندار و مشاور وی نرخ بیکاری را بالاتر از 28 درصد می­دانند و معاون توسعه­ی منابع انسانی استانداری نیز معتقد است که نرخ بیکاری بیش از 35 درصد است. آمارهای فوق نشان می­دهد که درک درستی از نرخ بیکاری در کردستان وجود ندارد یا ممکن است آمار دقیق اعلام نشود و همچنانکه وزیر صنعت،‌معدن و تجارت گفته است امکان دارد آمار دروغ اعلام شده باشد. بدیهی است شرط لازم برای تغییر و بهبود سطح اشتغال داشتن درک و آمار درست از این مسئله است که در کردستان این امر دیده نمی­شود.

4. راهکارهای ارائه شده نیز در این زمینه بسیار ناقص به نظر می­رسند: تلاش برای جذب سرمایه­گذاری خارجی و بخش خصوصی و تقویت مشاغل کوچک از مهم­ترین راهکارهای دولت در استان کردستان ذکر شده است. جذب سرمایه­گذاری خارجی و بخش خصوصی نیازمند وجود زیرساخت­های مناسب مانند صنایع بالادستی و بزرگ، جاده، فرودگاه، سیستم اداری و نظام بانکی سالم و کارآمد است که در این زمینه هیچ برنامه­ی مشخص و هدفداری به چشم نمی­خورد. گسترش مشاغل کوچک نیز قبل از هر چیز مستلزم انجام کارهای بزرگ است که قبلاً می­بایست انجام شده باشد و زمینه را برای کارآفرینی فراهم آورد. در غیر این صورت، مسئولان جدید نیز مجبور می­شوند – مانند دولت قبل (بر اساس گفته­ی وزیر صنعت و اقتصاد) – برای عوام­فریبی و توجیه بی­برنامگی و شکست خویش، آمار دروغ اعلام نمایند.

 

5. اشتغالی که اکنون در کردستان وجود دارد بیش از آنکه بر اثر برنامه­های دولت ایجاد شده باشد نتیجه­ی ابتکار خود مردم کردستان و مواهب طبیعی از یک سو و وضعیت بین­المللی از سوی دیگر است. امکان گسترش و تقویت گردشگری در کردستان وجود دارد اما زیرساخت­های لازم برای آن آماده نیست. کردستان سرشار از معادن مختلف است اما نه تنها این معادن موجب اشتغال برای مردم کردستان نشده­اند بلکه برای برخی از افراد صاحب نفوذ به رانت تبدیل شده­اند و اسناد مالکیت آنها مشخص نیست که در دستان چه کسانی قرار گرفته است و قرار دارد. محیط طبیعی به عنوان یک جاذبه­ی گردشگری به شدت تخریب می­شود و در حال نابودی است، برای نمونه می­توان به جنگل­های مریوان و چشمه بل اشاره کرد که اقدامات جدی در این موارد دیده نمی­شود. اغلب کارخانه­ها و بنگاه­های اقتصادی در شهرک­های صنعتی یا غیر فعال هستند یا صاحبان آنها دچار مشکلات اقتصادی زیادی هستند. تمامی این موارد حکایت از آن دارد که چشم­انداز حل معضل بیکاری چندان روشن نیست و برنامه­ی مشخصی برای مهم­ترین مسئله­ی اقتصادی کردستان وجود ندارد. 

کد خبر: 9671


۷ دیدگاه

  • محمد
    محمد: ۵-۱۴-۱۳۹۳ . ۱۰:۵۸ ق.ظ :

    سلام به دکتر عزیز
    من معمولا شارنیوز و مطالب مختلف آن را دنبال می کنم به ویژه مقالات جنابعالی.ضمن موافقت با صحبت های جذاب شما فقط یاداوری می شود در مباحث اشتغال و توسعه همیشه نباید چشم به راه دولت برای ایجاد صنایع سنگین و به قول معرف بزگ و جان دار بود.در بسیار از کشورهای مشابه ما که در طی چند سال گذشته در زمره ی کشورهای توسعه یافته قلمداد می شوند مدیون SMEها یا همان بنگاه های کسب و کار کوچک است که بالای 80% توسعه اقتصاد منطقه ای را بر عهده دارند.

    عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

    • lawهمشهری
      lawهمشهری: ۵-۱۴-۱۳۹۳ . ۶:۱۰ ب.ظ :

      با سلام : موضوع جالبی است و همیشه تکراری چون در اغلب خانوارهای ایرانی و خصوصا هم استانی گریبانگیر اعضای جامعه ما می باشد . و این مطلب نیز مانند آمارهای اعلامی از سوی مسولین و نحوه عملکرد آنها بر روی کاغذ دامنه دار و در عمل خالی از هر نوع نشان ، و حال با وجود همفکران حضرت عالی نیز باز می رود که این کلمات تکراری به فراموشی سپرده شوند حال که دیگران در فکر نیستند .می بایست خودمان در فکر باشیم مثلا با تشکیل شرکتهای از چند شرکت کوچک و تشکیل بنگاه های اقتصادی ملی و فرا ملی بتوان در شروع و جلو گیری از آثار سوء بی کاری ازجمله اعتیاد دامنگیر امروز جامعه رهاید .و جوانان رشید منطقه میدان هلو به قدس ( همچون افراد ی که سعی در صفا و مرو ) می کنند را جذب این بنگاه ها نمود و از این سرمایه عظیم استفاده نمود . و دیگر اینکه انتخاب اصلاح و شایسته وکلای جامعه در عرصه انتخابات را با دیدی باز از سوی بزرگانی چون شما برای جامعه رهنمون می بود . نه اینکه بدون شناخت از افراد رای بر رد حمایت از سوی حضرات قرار گیرد . و سهم اعظم این نحوه و آثار آن شاید بتوان گفت به شما اقشار متفکر باز می گردد . هر چند این قسمت خروج موضوع داشت ولی ناچار از تذکر ان بودم . و این چنین معضلاتی را نبایستی فقط از یک منظر دید بلکه برای ایجاد آن عواملی دخیل است که اهم آنها را بنظر عنوان داشتم . موفق باشد

      عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

      • sima saghezi
        sima saghezi: ۵-۱۶-۱۳۹۳ . ۸:۵۷ ب.ظ :

        شارنیوز این حرفارو ب گوش آقای بیگلری برسونید

        عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

        • محمد احسانی
          محمد احسانی: ۵-۲۵-۱۳۹۳ . ۱۱:۰۹ ق.ظ :

          نوشته ی بیکاری و بی برنامگی به لحاظ طرح موضوع شایسته و بجاست اما نقدهایی چند به آن وارد است؛ نخست این که نویسنده رویکرد تئوریک خود را در طرح و تحلیل مساله مشخص نساخته است به همین دلیل از همان ابتدا مخاطب را در سر درگمی و آشفتگی فکری قرار می دهد وضعیتی که تا پایان ادامه می یابد. دوم آن که محتویات نوشته تکراری و روزمره است و بارها مطالبی از این دست نوشته شده و پیرامون آن بحث شده است. علاوه بر این، اگر هدف نویسنده پرداختن به این معضل اقتصادی ـ اجتماعی باشد می بایست بر متن واقعیت موجود در عرصه ی اقتصادی ایران هم چون محدودیت و کمبود منابع مالی دولت ناشی از تحریم ها، حجم بالای هزینه های مربوط به پرداخت یارانه که انرژی دولت را هر ماه به استحاله برده است و هم چنین پیامدها و آثار بی تدبیری و پوپولیسم اقتصادی ـ اجتماعی دولت احمدی نژاد که همچنان باقی است؛ در صدد ارائه ی راهکارهایی عملی برای خروج از این وضعیت بود. در هر حال سعی تان مشکور

          عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

          • آکام: ۶-۲۷-۱۳۹۳ . ۹:۲۱ ق.ظ :

            سلام کاش ی دلسوز مثل دکتر خالدتوکلی تواین شهر بود نه کسایی که لیسانس چوب اومده خودشو همه کاره کرده میگه فوق لیسانس معماری کسی که چهار کلام درست حسابی بلدنیست حرف بزن میخواد میان این همه منتخب شهرها حق ماروبگیر.نه عزیز خودشو میکشه بالا.من سال86شاگرد اقای توکلی بودم ای کاش جای به بعضیا وهمچنین کسایی که سابقه ی تحصیلی رشته های رودارن که خیلی بی ربط به مسایل اجتماعی شهر وشهرسازی که شهرو دردست بگیرن بخاطرمنافع خودشون.کاش ایشون بودن…

            عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

            • شهروند ايراني
              شهروند ايراني: ۶-۲۷-۱۳۹۳ . ۱۱:۰۱ ق.ظ :

              تمام مطالبي كه نوشته ايد درست .است .انشاالله شما يي كه آنقدر دلسوز مردم هستيد و اصلاً هم به پست و مقام نيازي نداريد و براي رسيدن به آن زير آب ديگران را هم نمي زني و مطالب خلاف واقعيت را هم در سايتها ( از جمله همين سايت) ناجوانمردانه و به منظور عقده‌گشايي منتشر نمي‌كنيد راهكاري هم براي اشتغال جوانان اين مرز و بوم ارائه دهيد البته نه از راه زير آب زدن ديگران و به نام ديگران حرف در آوردن و ….. كه شما و همفكرانتان زبانم لال كه اصلاً مال اين حرفها نيستيد . خدا انشالله همه را هدايت كند .

              عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]

              • ابوبکر
                ابوبکر: ۶-۳۱-۱۳۹۳ . ۶:۵۳ ق.ظ :

                سلام
                راهکار دولت صحیح است ولی همدلی همکاری و پشتکار نیست دلیلش هم واضحه کوردستان و در راس آن سقز سیاست زده است یعنی به مدت چندین دهه دسته های سیاسی فضای این جامعه را بسته نگه داشته اند و اجازه عمل به مردم نمی دهند…. ً……..

                عضو شويد تا بتوانيد نظر دهيد. ]