اختصاصی شار نیوز

تحلیلی بر انتخابات شورای شهر سقز

فردین مصطفایی

الف-شوراها،حقوق شهروندی و سیاست ورزی

1-تاسیس شوراها واداره ی امور شهر و روستا توسط منتخبین مردم یکی از مکانیزم های استقرار مردم سالاری و سهیم کردن مردم در تصمیم سازیها و تصمیم گیریها است،اما نکته ی مهم حفظ و پاسداشت درون مایه ی مردم سالار و شفافیت در امورات شورا است.

2-یکی از ویژگیهای رژیم سیاسی مدرن و مدیریت دمکراتیک،مشروعیت مردمی حکومت یعنی رضایت از حکومت و مدیران سیاسی و انتخاب مقامات ملی،منطقه ای و شهری-روستایی(محلی) توسط مردم و در نهایت تامین تقاضاها،مطالبات و خواسته های مردم-عدالت،آزادی،امنیت،رفاه و برابری –از سوی حکومت و منتخبان است. توجه به این موضوع به ویژه از حیث اهمیت،جایگاه و کارکرد شوراهای اسلامی از جهت تاثیرگذاری آن در بسترسازی برای استقرار جامعه ی مدنی و شهروند سازی محلی است و برون داده و نتیجه ی شهروند سازی محلی با مشارکت سیاسی-اجتماعی شهروندان،برخوردار از امتیازات و رفاه،منجر به بازتولید و تعلق اجتماعی و احساس هویت شهروندی می شود.

3-اهمیت شوراها و انتخابات در آن است که بیش از هر چیز دیگربه یاد سیاستمداران می آوردکه سیاست و سیاست ورزی نهایتاً باید متوجه زندگی روزمره،رفاه و امنیت،سلامت و معیشت شهروندان باشد و می توان به اهالی سیاست و اجتماع تفهیم نمود که هزینه یا فایده رفتارهای سیاسی چگونه و تا چه حد برزندگی روزمره شهروندان تاثیرگذار است.این فضا نتیجتاًبه عقلانی تر شدن حوزه ی سیاسی،مواضع و صف بندیهای سیاسی می انجامد و در همین فضاست شهروندان می توانند به نزدیک ترین و موثرترین صورت ممکن درگیر مسائل مربوط به خود شوند.

4-امکان پذیری تحولات اجتماعی مسالمت آمیز،ارتقای کثرت گرایی و تنوع اجتماعی،خردمند شدن رفتار اجتماعی،گسترش فضای نقد و گفتگو،ترغیب حس مسئولیت اجتماعی،انباشت تجربه ی سیاسی از عمده ترین ممیزهایی هستند که انتخابات از مجرای آنها می تواند بر پویایی و قوام جامعه مدنی تاثیر بگذارد و مسائل شهری و نحوه ی اداره شهرها در ایران و خصوصاً کردستان در شمار معتبرترین مسائل اجتماعی قرار گرفته است.

ب- تحلیل پایگاه اجتماعی و طبقاتی کاندیداهای شورای شهر

شور و هیجان ناشی از انتخابات دوره ی سوم شوراها که کاندیداها و طرفداران آنها با سخنرانی،پخش بروشور،عکس و – سعی در شناساندن داوطلبین و جلب حمایت و آراء مردم به نفع آنان داشتند به پایان رسید. در این تحلیل قصد داریم پایگاه اجتماعی و طبقاتی ، برنامه کاندیداها و رفتار انتخاباتی مردم را بازخوانی نماییم.

در انتخابات شورای شهر سقز به هنگام ثبت نام 59 نفر(54 مرد و 5 زن) اعلام کاندیداتوری نمودند و در نهایت 48 نفر(44 مرد و 4 زن) از آنان وارد عرصه ی رقابت و تبلیغات انتخاباتی شدند.نگارنده مقاله با جمع آوری بروشورها،عکس،مصاحبه و تراکت های کاندیداها که در آن بیوگرافی،سوابق علمی و اجرایی و برنامه های خود را اعلام نموده بودند- با مطالعه دقیق آنها کاندیداها را در چهار دسته تقسیم می کند:

1-تجربه گرایان: این گروه اغلب سوابق کاری و اجرایی خود را در ادارات،نهادهای مختلف و شرکتها مطرح و میزان موفقیتها و پستهای متفاوت را با افتخاری وصف ناشدنی و رویه ی خدمتگزاری بیان می کردند که ما به چند مورد آن اشاره می کنیم:

مدیری با تجربه و توانمند،کارمندودبیر مجرب...،مدیرعامل...،عضو انجمن یا هیئت مدیره،کارشناس مجرب،مسئول...،حامی جامعه...دردآشنا...،شهردار...،عضو اداری ...،مدرس...،مهندس....،ناظر...،ادامه توسعه

و یا در پاره ای موارد به شعارهای خود رویه ی مذهبی و خدمتگزاری داده بودند مثل: خدمت به مردم والاترین عبادت است،پاک باشیم و خدمتگزار،خوشا به حال آنکسی که در طاعت خالق است و...،آن پادشه که مال رعیت خورد گداست و ...

2-علم گرایان: بیشتر به سطح تحصیلات و تخصص خود اشاره و سعی در آگاهی بخشی در مورد نحوه ی انتخاب و جلب مشارکت جوانان،دانشجویان،فرهنگیان و ....داشتند مثل: فوق لیسانس...،مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه ....،تخصص ما جلوه ای از تعهد ماست و ....

3:تیپ گرایان:با چسباندن عکس و تراکت های خود که در زاویه های متفاوت آن را گرفته بودند و خود را چهره ای فرهنگ و هنردوست و جوانگرا معرفی و به پخش CD،کارت اینترنت و ..می پرداختند.

4 شانس گرایان: این گروه بیشتر سعی در جلب نظر مردم با دادن وعده های مختلف و برانگیختن حس طایفه ای و عشیره ای و .. داشتند.

در این انتخابات تحت تاثیر تحولات سیاسی اجتماعی در ایران و فرآیند جهانی شدنهای اقتصادی،ارتباطی و رسانه ای و..که انتظارات و توقعات مردم را تسریع بخشیده شعارهایی مطرح شده بود که منطبق با ذهنیتهای ایجاد شده و قانون شوراها ومتناسب با توانمندیها و ظرفیتهای موجود نبوده و وقتی مردم آن را به بحث می گذاشتند با علم به قابلیت اجرایی نداشتن به راحتی از کنار آن می گذاشتند مثل: ایجاد اشتغال و دفن اعتیاد،توسعه فرهنگی و رفع تبعیض و محرومیت،تشکیل انجمن ....،تمرین دموکراسی،احداث کمربندی ،آموزش حقوق بشر در مدارس،جذب سرمایه های داخلی و خارجی و ...،دگرگونی بنیادی،حل مسائل حاشیه نشینی،احداث جزیره گردشگری،لغو عوارض شهرداری و ..  نکته ای که لازم به ذکر است در اثر خود آگاهی مردم و تمرین و ممارست در امر انتخابات،مردم به طرف پختگی سیاسی سوق یافته اند و ازمشارکت پوپولیستی (عوام گرا،توده وار) دور می شوند و این در واقع گامی به جلو برای نهادینه شدن مشارکت مردم است.

مواضع جریانها و گروههای سیاسی و اجتماعی در انتخابات شورای شهر سقز : در این انتخابات جریانات اصول گرا و اصلاح طلب به صورت رسمی و تشکیلاتی در سقز وارد گود انتخابات نشدند،ائتلاف اصلاح طلبان کردستان با صدور بیانیه ای ضمن تاکید بر جایگاه نهادهای انتخابی برای تحقق دموکراتیزاسیون و نیز تضمین سلامت انتخابات از ارائه لیست خودداری کرده و از اصلاح طلبان شهرستانها خواست خود به معرفی کاندیدا بپردازند. گروهها و احزاب اصولگرا با عنوان اصولگرایان پیشرو و شعار رایحه خوش خدمت در کردستان اعلام حضور کردند و فعالان این طیف در سقز به صورت پراکنده و غیر رسمی از کاندیداهایی حمایت می کردند . در این راستا ستاد مشترک اقوام ایرانی و چکاد آزاد اندیشان به صورت رسمی با صدور بیانیه ای و سخنرانی آقای محمد محمد رضایی در سقز حمایت خود را از پنج نفر مستقل و اصولگرا اعلام کردند. انجمن فرهنگی-اجتماعی مهر هم با نصب پارچه نوشته هایی از افرادی میانه رو حمایت کردند.و نیروهای اپوزیسیون نیز انتخابات را تحریم کردند.اما مردم بیشتر به افرادی رای دادند که تفکری میانه و وجهه ی عملگرایی آنان بیشتر نمود داشت. در دوره گذشته انتخابات شورای شهر حدود 150 نفر کاندیدا حضور داشتند که حدود چهل درصد انان مدرک زیر دیپلم داشتند،در دوره ی سوم با گذاشتن شرط مدرک حداقل دیپلم این 40 درصد از گردونه رقابت حذف شدند.اما در مورد اعضای شورای شهر سقز در این سه دوره :

 این جدول گویای آن است که جامعه ما به سوی تخصص شدن سوق یافته و این خود رویه ای مناسب را نوید می دهد و مشارکت جنبه ای خود گرایانه به خود می گیرد .

مشارکت کاندیداهای دوراول،دوم و سوم شوراها . افراد انتخاب شده از لحاظ سن قابل تامل و افراد جوان و میانسال شانس موفقیت بیشتری پیدا نموده اند. از لحاظ جنسیت هر چند آمار مشارکت زنان داوطلب نسبت به دوره های گذشته مقدار ناچیزی افزایش یافته اما در انتخاب نهایی این تعادل در شورای شهر سقز به هم خورده است،دور اول شورا5 مرد و 2 زن،دور دوم 6 مرد و 1 زن و در دور سوم هیچ کدام از داوطلبین زن نتوانستند حائز آرائ لازم شوند،در خصوص مشارکت پایین نان و حضور فعال آنان در صحنه های سیاسی-اجتماعی مجموعه عواملی دست به دست هم داده اند که در اینجا،مجال پرداختن به آنها نیست.

 پایگاه طبقاتی و اجتماعی شوراها در سقز قابل تامل است،زیرا قبل از اینکه جامعه ایران با مدرنیسم و جنبه هایی از آن آشنا گردد چهار طبقه اشرافیت زمیندار،بازاریان وتجار،روحانیون و دهقانان ساختار اجتماعی ایران را تشکیل می دادند همچنین در منطقه ی ما شیوخ و دراویش دو طریقت قادریه و نقشبندیه از منزلت اجتماعی والایی برخوردار بوده اند و هنوز هم در مناطق حاشیه ای شهرها و روستاها طرفداران خاص خود را دارند.

بعد از نهضت مشروطه و تشکیل دولت مدرن در ایران تاکنون،کم کم زمینه برای پیدایش طبقات جدید و متوسط فراهم گردیده و اقشار متعددی از قبیل روشنفکران،دانشگاهیان،معلمان و کارمندان،نظامیان،کارگران و مناطق فقیرنشین شهرها و ..و را در برگرفت و خواسته ها و انتظارات آنان از نظام سیاسی روندی صعودی دارد و طبقات یادشده مشارکت یا عدم مشارکت مردم را رقم می زنند و به عنوان گروههای مرجع مخصوصاً در انتخابات تاثیر بسزایی دارند و این طیف ها در این دوره از انتخابات شورای شهر سقز هر کدام نمایندگانی از طیف خود برای شورای شهر برگزیدند.

مشارکت مردم در سه دوره انتخابات شورای شهر ،دور اول 19/73درصد،دور دوم3/52 درصد،و در دور سوم حدود 50 درصد بوده است و به این نکته مهم اشاره می کنم هرچه معیارهای آموزشی-فرهنگی و آگاهی بخشی در جامعه افزایش یابد مردم از احساسات و مشارکتهای پوپولیستی فاصله می گیرند و مشارکت آنها روندی عقلایی و خردمندانه خواهد یافت و این مشارکت چهار سطح توانمندیها،امکانات،ظرفیتها و پاسخگو بودن را می سنجد و بعد در مورد حضور یا عدم حضور خود تصمیم می گیرند و از طرفی رفتار و نحوه ی عملکرد نمایندگان مردم و مسئولان و میزان تحقق مطالبات و خواسته ها و رعایت حقوق مردم تاثیر بسزایی در نحوه ی مشارکت مردم دارند.  نمایندگان مردم در شورای شهر در حوزه ی شهری نسبت به فقر و بیکاری مفرط در شهر،محیط زیست،تسهیلات و خدمات شهری،سکونتگاههای غیر رسمی ،مسائل رفت و آمد و ترافیک ،رسیدگی به کم توان ها ،رشد روزافزون اعتیاد و آسیبهای اجتماعی،توجه به میراث و مهندسی فرهنگی در ساز و کارهای شهری،مسایل جوانان و زنان،خدمات اجتماعی،مسائل حاشیه شهرها و ...با حساسیت،برنامه ریزی جدی و کار کارشناسی و نظارت دقیق و تیزبین برخورد نمایند .