بررسی وضعیت انجمن فرهنگی، ادبی مولوی کرد در گفتگو با حسن امینی

اهداف كلي انجمن چه بوده و در طول مدت فعالیت چه دستاوردهایی داشته است؟

طبيعتاً هر نهاد وانجمني اهدافي استراتژيك دارد و براي رسيدن به آن اهداف ،مسیری را برای خود مشخص میکند، مانيز اساسنامه‌اي را تنظيم كرده و زير نظر اداره ارشاد اسلامي از سال 1370شمسي رسماً شروع به كار كرديم واسم اين حركت خويش را (انجمن فرهنگي ادبي مولوي كرد) گذاشتيم دراينجا آنچه جاي صحبت دارد ومي خواهم به آن بپردازم بخش فرهنگي انجمن مي باشد كه متأسفانه ناديده گرفت شده است! بخشي كه در واقع پايه واساس انجمن بوده و هست بعضي ها انجمن را كانون نويسندگان مي خوانند در صورتي كه اينطور نيست ما هنوز توانايي ايجاد چنين خانه وكانون معتبری را نداشته ايم چون نويسندگان برجسته وتوانا تعدادشان در این حوزه آنقدر نيست كه فكر مي‌كنيم، بنابراين  اساس كار خود را فعالیت های فرهنگي قرارداديم كه زمينه فعاليت براي‌ تمامي اقشار فراهم شود كه شامل شاخه‌هاي مختلف نیز بود ازجمله جمع آوري گنجينه هاي با ارزش فولكلور كردي اعم از: بيت ،وحكايت ،نظم ،نثر، متل، ومثل... وشناسايي ومعرفي چهره هاي گمنام از طريق مصاحبه گفت وگو جهت انتقال به نسل بعدي يا حداقل بايگاني در آرشيو انجمن. از همين طريق ايجاد منابع خام وبكر ودست نخورده جهت  تحقيقات دانش جويان ودانش آموزان ويا هر شخص وگروهي.

از سوي ديگر قسمتي از تلاش ما آموزش افراد و اعضاي انجمن در زمينه هاي فرهنگي واجتماعي نیز  بوده است  ما هرهفته نشست  هفتگي داشته وداريم ودر طول اين مدت هريك از اعضا بسته به توانايهاي خويش مطالب خود اعم از شعر، داستان و تحقيق را ارائه نموده‌و از سوي حاضرين مورد نقدوبررسي قرارگرفته است كه دراين ميان بحث نقد آثار به طور جدی دنبال شده و گاها بسیار چالش برانگیز است چنانکه عده ای از شاعران که در شب شعرها معمولا با ارائه چندین اثر شرکت میکنند،در جلسات هفتگی انجمن یا اصلا شرکت نمیکنند یا مطالبشان را ارائه نمیدهند که یکی از دلایل آن میتواند همین نقد جدی آثار باشد و در عوض چون در شب شعرها تشویق و تمجید جایگزین نقد است، از شب شعر ها بیشتر استقبال میشود!كلاسهاي تدريس دستورزبان‌ "كردي"از همان بدو تاسيس انجمن دایر شد و اين افتخار را داريم كه اولين نهادي بوده‌ايم که آموزش زبان وادبيات كردي رادر شهر سقز  آغاز نموده ایم واز طرفي هم اولين نهاد مدني شهرستان سقز بوده‌ايم .

از دستاوردهاي ديگرانجمن مي‌توان به‌شب شعرها وعصرقصه ها اشاره کرد و همچنین سعی کردیم محفلی فراهم بیاوریم که اعضا بتوانند در آنجا شمه ای از دمکراسی را نیز تجربه کنند چرا كه هر دوسال يكبار انتخابات هيت امناي جديدي برگزار میشود،همچنین ‌نشريه اي داخلي نيز بنا نهاديم به نام (زيويه) كه بيشتر ‌زبان حال  انجمن بوده‌و تابحال از محصول كار اعضاي انجمن به صورت گاه نامه هشت شماره ازآن چاپ ومنتشر شده وبرگذاري چندين شب شعر عصر قصه وتجليل از پيشكسوتان فرهنگي ادبي را مي توان نام برد.

عمده مشکلاتی که بر سر راه فعالیت انجمن قرار دارد چیست؟

مشكل كه هميشه بوده وهست و در هچچ مقطعی هم نمیتوان آن را به صفر رساند. آنچه بيشتر سد راه انجمن است، نبود امکانات است. انجمني كه توانايي مالي نداشته باشد نمي تواند برنامه اي را پيش ببرد ما برای واحد تحقيق دوربين، واكمن ،فيلم و نوار لازم داريم كه بيشتر بايد از خود مايه بگذاريم از طرفي قسمتي از تلاش ما براين است تشكل ونهاد رادر افكار  شهروندان نهادينه كنيم و افراد افكار وخواسته‌هاي  خود را در نهاد وگروهي سازماندهي كنند تا اينكه با همان روش سنتي بچه محل وفك وفاميل بودن بسنده كنند!!كه اين بخش از كارما خيلي دشوار است چون از سوي تعدادي آگاهانه وعده اي ناآگاهانه سركوب وسرزنش شده ايم حتي عده ای از  مديران هم سعی در کمرنگ تر کردن فعالیت های ما داشته اند برا ي مثال مجوز اجراي برگزاري مراسم ها به اشخاص تنها با درخواست شخصي وی داده شده ولي انجمن براي برگزاری چنین برنامه هایی بايد هفت خان رستم  را طی وتأيديه های مختلف از نهادهایی حتی غیز مزتبط را هم اخذ کند! كه اين كار خودبخود در راستاي  كم رنگ كردن و ناتوان جلوه دادن انجمن ومهمتر از همه تشكل مي‌باشد ودوستاني مغرض هم داريم كه رفتن به سالن و مكانهاي دولتي را براي ما روا نمي بيند ولي خود وبستگانشان ازتمامي امتيازات دولت استفاده وحتي سوءاستفاده هم مي كند ودر جامعه اي كه مردمانش به حق وحقوق خويش آشنا نباشند آنچه فراوان است برچسپ آماده است! اما ديدگاه ما متفاوت است، ايران را حق تمامي ايرانيان مي دانيم البته نه تنها هنگام دفاع از وطن خويش ، سالن ومكاني كه با عوارض وماليات بنده برپا گرديده حق طبيعي من است كه از آن با رعايت قانون استفاده نمايم.

 دوستان مدرن و فرنگ رفته هم شور شوق را در افراد تازه كار پرورش كه نه پرواز مي دهند البته ناحقي هم نمي كند او كه خود با ماركس و هگل و نيچه همنشين وهم بينش است دوست دارد هم ولايتيش كه هنوز درخواندن ونوشتن زبان مادريش نمره خوبي ندارد كم نياورد كلاسش را بالاتر ببرد وجمع آوري(لاي لايه و آواز)را بابرچسپ آماده ناسيوناليست بی اعتبار میکنند و اینگونه کارها را سنتي و چندان جالب نمي بيند جالب اينجاست تعدادي ازدوستان مدرن ما كه هم اكنون روزنامه نگاران سرشناسی در روزنامه های محلی و استیتو کرد هستند ازهمين انجمن شروع كرده اند  كه يكي ديگر از افتخارات انجمن مي‌تواند باشد .

درچه دوراني انجمن فعالتربوده است؟

براي جواب دادن به اين سوأل شما مجبوريم فلاش بکي به گذشته داشته باشيم ،انجمن در ابتداي كار يعني پانزده سال پيش بيشترين شور شوق رادرشكل ورفتار واعمال اعضا مشاهده مي‌كردكه شايد عمدۀ دليلش اين باشد كه انسان تمام تلاش وكوشش خود را براي آنچه نداردمي‌كند ولي بعد از بدست آوردن كمتر تلاش براي محفوظ كردن آن را دارد ،از دوران هم كه بگويم درواقع دوران را مديران رقم مي زنندشايد بتوان گفت در زمان دولت قبلی  كه ِآقاي مرتضی حيدري و كاك حسين فيروزي در سمت فرمانداري شهر سقز بوده اند، بيشتر روش كار آنان بستر فراهم كردن بود،آنچه در واقع ما مي خواستيم، براي نمونه در هر كاري مرتبط با فرهنگ منطقه بود انجمن را هم درگير مسله مي كردند چندين جلسه نماينده انجمن در جلسات نام گذاري كوچه ومعابر شهر در بخش فرهنگي شهرداري شركت كرده اند كه بااينكارها شخصيت واعتباری نصيب انجمن مي شد. آقاي حيدري در كنگره نالي كه دوستان ما در(په‌يض)برگذاركردندحضور داشت وسخنراني كرد هرچند این سخنرانی برای او هزینه هایی را در بر داشت.ویا طرحي كه ماداشتيم ،كشاندن انجمن به روستاهاي اطراف وحومه بود که آقاي فيروزي اولين مورد را درروستاي مرخز با نام تجليل از تحصيل كرده ونخبگان مرخز به نحو احسن اجرا نمود گرچه ما نتوانستيم ميزبان آن مراسم باشيم...

اشاره به انتقال انجمن به روستاهاي اطراف كرديد شب  شعري در شهر تازه تأسيس صاحب قرار بود برگذار شود آيا جزء همان‌برنامه كاري انجمن بود؟ 

بله، ما درانجمن پروژه فعاليت فرهنگي ادبي را در روستاها وميان عموم مردم برنامه ريزي كردم كه قدم اول را از شهر صاحب شروع كرديم قراربود در كس نزان وجاهاي ديگر شب شعرهاي جهت آشناي‌بيشتر  مردم بافرهنگ وادبيات خويش برگذارنمايم ولي متأسفانه بعد از يك ماه فراخان وجمع آوري مطلب در دقيقه نود با يك تماس فرمودند صلاح اين است اجرا نشود‌ و ما هم مجبور به گردن نهادن شدیم

آیا قبول دارید که انجمن ادبی مولوی کرد مانند سابق فعال نیست به نظر میرسد دوران رکود را سپری میکند ؟

نمی دانم تعریف شما از رکود یا فعال بودن انجمن چیست اگر منظور از فعال بودن انجمن برگزاری شب شعرها و از این قبیل مراسمات است،شخصا معتقدم که ملاک مناسبی برای ارزیابی نیست شاید یک زمان برپایی شب شعر کار مهمی بشمار می آمد اما در حال حاضر و ضع به گونه دیگری است.خوب ما از یک طرف شاهد تغییر در مدیران هستیم و ما منتظریم که نظر نهایی مدیران جدید را در ارتباط با کار خود بدانیم و بر آن مبنا برنامه ریزی کنیم شاید آنها اصلا روش کار ما را تایید نکردند.

خوب به هر صورت در مردم انگیزه کافی برای رفتن به انجمن های ادبی وجود ندارد.

خوب آن انگیزه که در بدو تاسیس انجمن در میان مردم بود که برای شنیدن یا ارائه اثری ادبی کار خود را هم تعطیل میکردند، آلان وجود ندارد که البته مختص به سقز و انجمن ادبی هم نیست و در همه جا وضع به همین شکل است که یکی از عمده دلایل آن میتواند وجود وسایل اطلاع رسانی ساده و کم هزینه باشد، مثلا از طریق اینترنت و در منزل خود میتوانید به بهترین مجلات ادبی دنیا دسترسی داشته باشید یا آخرین آثار ادیبان جهان را مطالعه کنید و دیگر چندان نیازمند حضور در جمعی ادبی برای شنیدن شعر یا داستان نیستید که با توجه به شرایط کنونی، امکان دارد قدری هزینه بردار هم باشد.

دلیل دیگر عدم استقبال از انجمن های ادبی ،انتشار بعضی آثار به  اصطلاح ادبی در نشریات محلی است که قدری مردم را زده کرده است چراکه شور و شوقی که شعری از ماموستا هیمن در بین مردم ایجاد میکرد قابل مقایسه با شعر شاعران مدرن ما نیست و لذتی که مخاطب از خواندن شعر هیمن میبرد چیز دیگری است چون مردم احساس میکنند که این اشعار با حال و هوای زندگی آنها پیوند خورده است در حالی که اشعار مدرن کاملا برعکس این حالت را در مردم القا میکند چراکه صحبتی از اتفاقات ساده روزانه آنها در این مدل اشعار نیست،در نتیجه این دلیل هم با عث دلزدگی مخاطب از کار ادبی شده است و نبود مخاطب از شور و شوق شاعران برای کار میکاهد.

 بخش عمده ای از مشکل به اشتباهات امثال ما قلم بدستان برمیگردد که با یک سری بحث های که تقلیدی  صرف از اروپا به بیراهه رفتیم و نتوانستیم این مباحث را هنگام وارد کردن به منطقه بومی کنیم که باعث شد با دست خود مخاطب را فراری دهیم،مخاطبانی که در ما ایجاد انگیزه میکردند.

 الان وضع به گونه شده است که برای تبلیغات شب شعرهایمان  باید با خواهش و تمنا از مغازه داری بخواهیم که پوستر یا اطلاعیه آن را بچسپاند یا ریش سفیدانی را واسطه کنیم که تبلیغات ما را به فلان قسمت بازار ببرند  در حالی قبلا مواردی وجود بوده که شب شعر هایی برگزار کرده ایم و خود کسبه بازار پذیرایی مراسم را برعهده گرفته اند و همانطور که گفتم دلیل بوجود آمدن این وضعیت ناخوشایند خودمان بودیم که هرآنجه مورد علاقه ما بوده به خورد مخاطب داده ایم بدون آنکه به پیامدهای آن فکر کنیم.

برنامه ای برای آینده دارید؟

در آینده نزدیک در انجمن ادبی مولوی کرد انتخابات هیئت امنا برگزار میشود که در صورت برگزاری موفقیت آمیز آن برای دوره فعالیت جدید برنامه ریزی خواهیم کرد،فعلا همه چیز منوط به مشخص شدن وضعیت انتخابات است.